Gedachten over een haiku  33-Hototogisu.

 

Bergkoekoek, die roept,
uw lied hoor ik ten einde
in de andere wereld.

Anoniem

Verder en verder
loopt de lantaarn; dichterbij
roept de bergkoekoek.

Masaoka Shiki (1867-1902)

De bergkoekoek (hototogisu) is een heel andere vogel dan onze westerse koekoek. Hij leeft in de bergen en zingt terwijl hij vliegt. Volgens mevrouw Van Tooren (in Haiku Een jonge maan) is het gezang van de bergkoekoek zelfs “uiterst welluidend en diep”. Men geloofde dat hij met zijn gezang de doden begeleidt naar de andere wereld.

Over dat laatste gaan deze beide haiku’s.

De eerste haiku is geschreven door een anonieme, ter dood veroordeelde gevangene. Uit deze haiku spreekt berusting in zijn lot. Hem wacht de overgang naar de wereld van de overledenen. Hij weet zich hierbij begeleid door het lied van de bergkoekoek.

In de haiku van Shiki zit de overgang naar de andere wereld wat meer verborgen. Maar als je eenmaal weet dat de bergkoekoek overledenen bij het overgaan begeleidt, is het beeld duidelijker. De lantaarn loopt verder en verder. Dus iemand met een lantaarn verwijdert zich in de nacht. De nacht staat voor de dood. De hoofdpersoon loopt langzaam uit beeld en verdwijnt.

Tegelijkertijd roept dichterbij de bergkoekoek.

Ik vind deze haiku’s heel mooi. Er spreekt zoveel rust uit en acceptatie. Geen taboe. De dichters lijken te hebben geaccepteerd dat het einde onvermijdelijk is en kunnen dat zonder angst tegemoet zien. Ze zullen zelfs worden begeleid door het welluidende gezang van de bergkoekoek. Mooi. Daar zou je zo voor tekenen.