Zaterdagmiddag hebben zogeheten XR-rebellen enkele tientallen liters ‘olie’ uit bij de ingang van de fastfashionwinkel Primark in Hoofddorp om zo te verbeelden dat volgens XR fast fashion een smerige, fossiele industrie is. Klanten die naar binnen willen, moeten door een zwarte olieachtige substantie stappen.
Dit Ierse ABF-dochterbedrijf stoot volgens XR jaarlijks miljoenen tonnen CO2 uit. Deels komt de uitstoot van transport van kleding en materialen uit voornamelijk Zuidoost-Azië, maar het grootste deel van de uitstoot ontstaat door het groeiende gebruik van polyester, een kunststof die van aardolie gemaakt wordt. Na de olie-, kolen- en gasindustrieën levert de mode-industrie zo de grootste bijdrage aan de klimaatcrisis: de industrie veroorzaakt tot wel 8% van de wereldwijde broeikasgasuitstoot. Dat is vergelijkbaar met de totale uitstoot van de Europese Unie, en het is meer dan alle vliegtuigen en schepen ter wereld uitstoten, stelt XR.
De gebruikte ‘olie’ is een mix op basis van plantaardige ingrediënten, en makkelijk uitwasbaar. De rebellen zeggen met de actie dan ook expliciet niet de winkel, de goederen of het publiek te willen beschadigen. Zo ligt er onder de olie een zeil om te voorkomen dat de smurrie de vloer intrekt. Bij de deuren zijn gele bordjes gezet met “Pas op! Glad!”
De activisten claimen dat de vreedzame actie tegen de fastfashiongigant zelfverdediging is. “Primark versnelt ons uitsterven,” staat te lezen op de door hen uitgereikte flyer. Die boodschap is niet alleen aan deze winkel of dit bedrijf gericht, zoals blijkt uit de eis in de flyer: “dat Primark en alle andere fast fashion-bedrijven onmiddellijk stoppen met het produceren van kleding, of overstappen op een duurzaam alternatief, zoals het verkopen van tweedehandskleding of het recyclen van 100% van de materialen voor nieuwe kleding.”
De actie richt zich niet op het winkelend publiek. In de ogen van de actievoerders wordt de klimaatcrisis namelijk aangevoerd door bedrijven en overheden, niet door consumenten en burgers. Daarom ligt de verantwoordelijkheid voor de oplossing volgens hen bij diezelfde bedrijven en overheden. Overproductie, de spil waarop de fastfashionindustrie draait, heeft ertoe geleid dat er nu genoeg kleren op de wereld zijn voor de komende zes generaties. En een steeds groter deel daarvan is van polyester gemaakt.
Door onverkochte kleding wekelijks weg te gooien om plaats te maken voor het nieuwste van het nieuwste, forceren Primark en andere fastfashionketens een afzetmarkt voor goedkope kleding van waardeloze kwaliteit. Dat goedkoop duurkoop is, lijkt voor Primarkklanten niet duidelijk, stelt XR.
Wat is Extinction Rebellion?
Extinction Rebellion (XR) is een mondiale burgerbeweging die zich inzet om het leven op aarde te behouden. Rebellen van XR zetten druk op overheden en bedrijven – met vreedzame, creatieve en ontregelende acties – om te zorgen dat deze in actie komen tegen de klimaat- en ecologische crisis. Sinds de oprichting in 2018 is XR een van de snelst groeiende burgerbewegingen ter wereld. XR brengt gewone mensen, uit alle delen van het land en van alle leeftijden, bij elkaar. In Nederland maakt een grote meerderheid zich zorgen over het leven van huidige en toekomstige generaties. Deze tendens is terug te zien in de beweging; elke maand zijn er meer lokale XR-groepen actief.
