De belangrijkste levende leraar in de bön traditie is Yongdzin Lopon Tenzin Namdak Rinpoche. De eerbiedwaardige Lopon (hoofdleraar) is beoefenaar van en geleerde in de bön traditie, in het bijzonder dzogchen en de Ma Gyud of Moeder Tantra. In en buiten Tibet wordt hij geëerd als de meest vooraanstaande expert op het gebied van bön. Vooral voor de Tibetanen die sedert hun vlucht uit hun thuisland in ballingschap leven is Lopon Tenzin Namdak Rinpoche van groot belang.
In India en Nepal heeft hij bonpo gemeenschappen en monastieke onderwijsinstellingen opgericht, o.a. het Menri klooster in India en het Triten Norbutse klooster in Nepal. In Triten Norbutse, Shenten Dargye Ling (Frankrijk) en in andere plaatsen in Europa en de U.S.A. geeft hij onderricht, samen met leraren opgeleid in de traditie van bön.
Biografie
Geboren in 1926 in Kham, Tibet, in een familie van bekende thangka schilders, trad hij op 7-jarige leeftijd toe tot het Tengchen klooster. Dit klooster in oude yungdrung bön traditie, had nauwe betrekkingen met het Menri klooster en het Yungdrung Ling klooster in Centraal-Tibet. De jonge Tenzin Namdak leerde er lezen en schrijven en legde op 14 jarige leeftijd zijn novice geloften af. Daarna vertrok hij naar het Yungdrung Ling klooster, een van de twee leidende bonpo kloosters in Tibet.
Na zijn pelgrimstocht naar Nepal (o.a. Kathmandu, Mustang) keerde hij, via Mount Kailash, terug naar het Yungdrung Ling klooster voor studie van algemene Tibetaanse wetenschappen, sutra, tantra en dzogchen.
In 1950 ging hij naar het Menri klooster voor de afronding van zijn geshe opleiding in 1953, een opleiding die vergelijkbaar is met een westerse doctors graad in de filosofie/theologie. In datzelfde jaar, hij was toen 27, werd Tenzin Namdak gekozen en benoemd tot hoofdleraar van het Menri klooster.
Vanaf 1960 werd Lopon Tenzin Namdak gedurende maanden gevangen gezet door de Chinezen. Na zijn ontsnapping vertrok hij naar Kathmandu, Nepal. Zijn ontmoeting met professor David Snellgrove, een vooraanstaand Tibetkenner van de London University, leidde hem naar Engeland, voor een studie van drie jaar en de publicatie van ‘The Nine Ways of the Bön’, de eerste wetenschappelijke studie in de westerse taal van de bonpo traditie vanuit de originele bronnen.
India
In 1964 keerde Lopon Tenzin Namdak terug naar India en werkte tot 1967 aan zijn voornemen de bonpo gemeenschap en cultuur in ballingschap levend te houden bij het kleine aantal aanhangers. Oude Tibetaanse teksten werden opnieuw gepubliceerd en fondsen werden gezocht voor de aankoop van land voor een bonpo nederzetting in Noord-India. In 1967 werd Thobgyal Sarpa in Dolanji, India (naar het dorp Thobgyal gelegen vlakbij de oude plek van het Menri klooster in Tibet) opgericht, met een nieuw klooster. Zeventig families trokken ernaartoe; elke familie kreeg een woning en een stukje land ter beschikking. De abt van Yungdrung Ling, Tibet, werd spiritueel leider van deze bonpo gemeenschap. Het klooster kreeg de naam Pal Shenten Menri Ling.
Europa
In 1969 bezocht Lopon voor de tweede keer Europa, dit keer op uitnodiging van professor Helmut Hoffmann van de Universiteit van München om te werken aan een Tibetaans-Duits-Engels woordenboek. Vanaf 1970 tot 1979 resideerde Lopon Rinpoche in het Bonpo Monastic Centre in Dolanji en bleef onderricht geven en schrijven aan een groot aantal belangrijke bonpo teksten. Het onderricht stond onder de verantwoordelijkheid van Lopon Tenzin Namdak en bestond uit het trainen van jonge monniken in sutra, tantra en dzogchen.
In 1978 waren er voldoende teksten om een volledig academisch geshe curriculum te ontwikkelen: Lama’s College of Shedra. In dat jaar bezocht de Lopon de Dalai Lama en werd het bonpo centrum met Lama’s College officieel erkend. In 1986 reikt Lopon de eerste geshe graad uit aan zes monniken die het negenjarig programma voltooid hadden in Dolanji (onder wie Tenzin Wangyal Rinpoche). In datzelfde jaar keert Lopon terug naar Tibet, bezoekt het Menri klooster en andere belangrijke bonpo kloosters. Hij ziet zijn moeder voor het eerst in 45 jaar.
Er kwamen nog steeds regelmatig vluchtelingen uit Tibet naar Nepal, een zeer gevaarlijke reis over het Himalaya gebergte, om onderricht te ontvangen van Yongdzin Rinpoche. Dit was voor Yongdzin Lopon Rinpoche aanleiding om een tweede opleidingsklooster te vestigen in Nepal in 1987 – Triten Norbutse. Hier hebben inmiddels tientallen kandidaten hun geshe-graad behaald in bön filosofie en algemene Tibetaanse wetenschappen.
