• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Hans van Dam » Lijd jij ook aan dierenleed? Zin en onzin van medeleven

Lijd jij ook aan dierenleed? Zin en onzin van medeleven

10 maart 2026 door Hans van Dam

Waarom neem je het op voor sommige mensen en dieren maar niet voor andere?

‘Stop dierenleed, draag geen bont!’

Hans: ‘Zou jij liever te jong sterven of nooit geboren zijn?’

‘Te jong sterven, daar hoef ik echt niet over na te denken.’

‘Waarom zou dat voor pelsdieren anders zijn?’

‘Omdat ze net als mensen recht hebben op een volledig leven.’

‘Als ze niet werden gefokt voor hun pels zouden ze nooit geboren zijn.’

‘Ben jij soms voor het gebruik van bont?’

‘Niet voor, nee.’

‘Dan moet je er wel op tegen zijn.’

‘Alleen volgens een tweewaardige logica.’

‘Dan moet je wel neutraal zijn.’

‘Alleen volgens een driewaardige logica.’

‘Heb jij dan helemaal geen medelijden?’

‘Met wie?’

‘Met de dieren die geslacht worden om hun pels.’

‘Ook.’

‘Met wie dan nog meer?’

‘Met jou. Met dierenactivisten.’

‘Waarom?’

‘Omdat jullie lijden aan dierenleed.’

‘Dat nemen we graag voor lief.’

‘Met de fokkers heb ik ook medelijden.’

‘Wát?’

‘Denk je dat het leuk is om bedreigd en lastiggevallen te worden?’

‘Ze vragen erom.’

‘Niemand vraagt om geweld.’

‘Je weet best wat ik bedoel.’

‘Met de liefhebbers van bont heb ik ook medelijden.’

‘Nou ja, zeg.’

‘Omdat ze zich steeds schuldiger voelen.’

‘Dat is ze geraden ook.’

‘En omdat ze zomaar door iedereen uitgescholden kunnen worden.’

‘Dan komen ze er nog goed vanaf.’

‘Ben je zelf ooit in die positie geweest?’

‘Ik draag geen bont en ik heb het nooit gedragen.’

‘Zomaar door iedereen uitgescholden kunnen worden, bedoel ik.’

‘O. Ja. Op school, jarenlang.’

‘Gepest?’

‘En het bleef niet bij schelden.’

‘Een fijne herinnering zeker?’

‘Dus jij hebt zowel medelijden met de pelsdieren als met de activisten, de fokkers en de bontliefhebbers?’

‘En met de politieagenten natuurlijk.’

‘Hoezo?’

‘Die moeten steeds in actie komen tegen steeds dezelfde actievoerders.’

‘Hadden ze maar een ander vak moeten kiezen.’

‘En met de journalisten.’

‘Huh?’

‘Die moeten steeds dezelfde berichten schrijven over steeds dezelfde acties.’

‘Tot het eindelijk een keer doordringt, ja. Daar zijn ze voor.’

‘Met de nieuwsvolgers heb ik ook medelijden.’

‘Welja.’

‘Die moeten steeds dezelfde berichten over dierenleed lezen.’

‘Zo kun je alles wel leed noemen.’

‘Slecht nieuws is een van de meeste onderschatte bronnen van menselijk lijden.’

‘Wie er niet tegen kan die leest het gewoon niet.’

‘Jij leest toch ook alles over dierenleed?’

‘Jawel.’

‘Lijd je eronder?’

‘Het doet me zeer, ja.’

‘Waarom stop je er niet mee?

‘Ik ga niet wegkijken, dat kan ik niet.’

‘Nou dan.’

‘Verder nog medelijden met iemand?’

‘Jawel, met mezelf.’

‘Echt?’

‘Door al dat medeleven met iedereen.’

‘Jij liever dan ik, Hans.’

‘Valt mee hoor, ik neem mijn gevoelens niet meer zo serieus als vroeger.’

‘Waarom niet?’

‘Omdat ik helemaal niet weet of al die mensen en dieren nu wel zo vreselijk lijden.’

‘Leed is leed.’

‘Voor jou wel.’

‘Voor jou toch ook?’

‘Natuurlijk niet. Misschien hebben ze nergens last van. Misschien weten ze niet beter. Misschien hebben ze er plezier in. Misschien hebben ze er gemengde gevoelens over.’

‘Wat weet jij daarvan?’

‘Niets, dat is nu net het punt. Ik heb het ze niet gevraagd, ik heb het niet onderzocht, het is hoe ik denk dat ik me zou voelen in hun schoenen. In hun huid.’

‘Pels.’

‘Ik kan wel denken dat mensen of dieren zielig zijn, daarom zijn ze dat nog niet. Ik kan wel denken dat ze het anders willen, daarom willen ze dat nog niet. Ik kan wel denken dat ik weet hoe ik me zou voelen in hun plaats, daarom weet ik dat nog niet.’

‘Daarom leven we ons in.’

‘Inleving begint met projectie en meestal eindigt het ermee. Wie onvoorwaardelijk in zijn eigen projecties gelooft, leeft zich alleen in zichzelf in. Die leeft in zijn eigen wereldje, dat hij aanziet voor de wereld zelf.’

‘Ik snap het niet, voor wie neem jij het nu eigenlijk op?’

‘Voor iedereen dus. Inclusief degenen die net als ik geen idee hebben voor wie ze het moeten opnemen.’

‘Dat is toch geen doen?’

‘Het is niet-doen.’

‘Wat is niet-doen?’

‘Wat je doet als je niet-weet.’

‘Hoe werkt dat dan?’

‘Het werkt niet, het gebeurt.’

‘Hoe dan?’

‘Dat zie je toch?’

Index | vorige | volgende

Omslag van de Agnosereeks, een serie boeken over niet-weten.Deze tekst maakt deel uit van de serie Levenskunst voor nitwits, deel 7 van de Agnosereeks. Woord: Hans van Dam. Beeld: Lucienne van Dam. Alle teksten van deze serie in het Boeddhistisch Dagblad. Alle series van Hans in het Boeddhistisch Dagblad. Levenskunst voor nitwits op NietWeten.nl.

Categorie: Hans van Dam Tags: dierenleed, karuna, levenskunst, Levenskunst voor nitwits, mededogen, medeleven, mensenleed, niet-weten

Lees ook:

  1. Levenskunst voor nitwits – alle links
  2. De weg vind je door de weg kwijt te raken
  3. Sterven is geen kunst
  4. Ook met kanker weet je het maar nooit

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Primaire Sidebar

Door:

Hans van Dam

Hans van Dam is de auteur van de Agnosereeks, een serie van 13 boeken over niet-weten. Lees ze gratis op NietWeten.nl of in het BD. Paperbacks. Contact. 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 24 februari 2026
    Basiscursus Zenmeditatie Zen Spirit Rosmalen
  • 11 maart 2026
    Online lezingenserie: Universele Wijsheid in de oosterse traditie (2)
  • 14 maart 2026
    Online Weekend Retreat for Beginners
  • 14 maart 2026
    Workshop Kum Nye - Breek je muren af
  • 14 maart 2026
    Themamiddag > De zin van een betekenisvol leven – van ‘alleen’ naar herverbinding
  • 15 maart 2026
    ACTIVITEITEN Stichting Bodhisattva
  • 15 maart 2026
    Sanghadag Ligmincha
  • 18 maart 2026
    Online lezingenserie: Universele Wijsheid in de oosterse traditie (3)
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    BUN-voorzitter Michael Ritman: ‘de waarheid van de dharma kan niet aangetast worden door wangedrag van een leraar’

    Nicole Mulders - 14 november 2025

    Eind november 2025 neemt Michael Ritman afscheid als voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN). In maart 2020 interviewde Nicole Mulders hem voor het Boeddhistisch Dagblad. De boeddhistische wereld verkeerde geruime tijd voor dat interview in zwaar weer door seksueel- en machtsmisbruik door boeddhistische leraren. Het aantal leden van de BUN is van 37 naar ruim 50 gegroeid, onder meer door de aansluiting van Aziatische boeddhistische tempels waar Ritman het contact mee aanging.

    Van wie is jouw lijf? De mythe van het eigen lichaam

    Hans van Dam - 24 september 2025

    Hoe je van je lichaam afkomt zonder het te doden; incarnatie in het licht van afhankelijk bestaan (pratitya samutpada).

    Ardan, van zenleraar tot brugwachter – ‘Je opent de brug en je sluit ‘m weer. Bijna zen.’

    Ardan - 9 augustus 2025

    'Ik wil mezelf niet opzadelen met titels. En bovendien zei me de titel 'zenleraar' niet zoveel. Was ik nu anders geworden? Kon ik nu beter mensen begeleiden dan daarvoor? Het klopte voor mij niet. Datgene wat mij het meest gebracht had, namelijk die vrije vrouw/man zonder titel liep nu met een titel rond. En dat beviel me niks.'

    ‘Het leven zelf is zazen’

    Wim Schrever - 28 april 2025

    De grote tragedie hier in het Westen is dat we onze eigen spirituele traditie zo snel hebben opgegeven en met het badwater -de religie- ook het kind -de spiritualiteit- hebben weggegooid. Terwijl een mens fundamenteel nood heeft aan spiritualiteit, aan zingeving.

    Geschiedenis als wapen deel 1

    Kees Moerbeek - 20 april 2025

    President Vladimir Poetin zei in 2014: ‘Onze collectieve herinnering bepaalt onze cultuur, onze geschiedenis en onze tegenwoordige tijd. En onze toekomst zal worden gevormd aan de hand van onze historische ervaring.’ Hij is het zelf die actief deze herinnering en ervaringen vorm geeft en propageert. Ivo van de Wijdeven schrijft dat in de Sovjettijd er nog werd gegrapt dat het land een zekere toekomst had, maar een onvoorspelbaar verleden. Onder Poetin is Ruslands geschiedenis als in beton gegoten. Er is maar één historische waarheid en deze is verankerd in de grondwet en de Nationale Veiligheidsstrategie.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Henk – Woede
    • Lijd jij ook aan dierenleed? Zin en onzin van medeleven
    • Het jaar 2026 – dag 68 – gij zult niet doden
    • Wakker Dier introduceert app tegen sloopmelk
    • Vervolging van volksreligie: twee gevallen van onderdrukking op het Chinese platteland

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.