• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Hans van Dam » Het regressieprobleem in de advaita vedanta

Droste-effect van steeds grotere stoelen achter elkaar.

Het regressieprobleem in de advaita vedanta

8 februari 2023 door Hans van Dam

Is er wel een achterste stoel of denk je dat ook alleen maar?

Rosa: Als je naar een spannende film zit te kijken, besef je soms ineens: het is niet echt. Het is maar een film. Dan kun je ontspannen achterover gaan zitten en met genoegen naar die film kijken.

Hans: En?

Rosa: Zo is het ook met het leven.

Hans: Het leven is een film?

Rosa: En nog een slechte ook.

Hans: En daar zit jij naar te kijken.

Rosa: Ik zit te kijken naar een film van een jaartje of tachtig met mezelf in de hoofdrol. Ik identificeer me met de acteur, maar eigenlijk ben ik de toeschouwer.

Hans: Alleen de toeschouwer is echt.

Rosa: Precies.

Hans: De acteur doet maar alsof.

Rosa: Ze speelt een rol.

Hans: De rol van Rosa.

Rosa: En dat ben ik niet.

Hans: Dus?

Rosa: Kan ik voortaan ontspannen achterover zitten terwijl ik mijn leven aan me voorbij zie trekken.

Hans: Mooie film.

Rosa: Wat?

Hans: Je hebt zojuist het scenario geschreven van een film over iemand die naar een film over zichzelf zit te kijken en zich identificeert met de toeschouwer.

Rosa: Verdraaid.

Hans: Een film over het zien van een film.

Rosa: Dan zou het leven dus het zien van een film over het zien van een film zijn.

Hans: Jij zegt het.

Rosa: Niet te geloven.

Hans: En dit gesprek over het zien van een film over het zien van een film?

Rosa: Wat is daarmee?

Hans: Is dat echt?

Rosa: Verdraaid.

Hans: Je zou er duizelig van worden.

Rosa: Stom hè?

Hans: Wat?

Rosa: Je gaat één rij naar achteren en meent meteen in de achterste stoel te zitten.

Hans: De achterste stoel?

Rosa: Het ultieme perspectief op de hoogste werkelijkheid.

Hans: Dat er een ultiem perspectief op een hoogste werkelijkheid zou zijn is gewoon de volgende film.

Rosa: Verdraaid.

Hans: Zeg dat wel.

Rosa: Hoe ontsnap je aan de illusie van de achterste stoel?

Hans: Dat je eraan kunt ontsnappen is gewoon de volgende film.

Rosa: Hoe ben jij er dan aan ontsnapt?

Hans: Dat is gewoon de volgende film.

Rosa: Er is geen uitweg.

Hans: Niet als het leven een film is.

Rosa: En als het leven geen film is?

Hans: Dan ben je de pineut.

Droste-effect van steeds grotere stoelen achter elkaar.
De achterste stoel.

Index | vorige | volgende

Deze tekst maakt deel uit van het Witboek Advaita. Woord: Hans van Dam. Beeld: Lucienne van Dam. Alle teksten van deze serie. Het Witboek Advaita op NietWeten.nl. Alle publicaties van Hans van Dam in het Boeddhistisch Dagblad.

Categorie: Hans van Dam Tags: advaita, niet-weten, non-dualisme, non-dualiteit, Witboek Advaita

Lees ook:

  1. Zelfonderzoek zonder aannames
  2. Tussen mens en schaduw vind je de deur naar non-dualiteit
  3. Denken dat denken de kosmische grap is
  4. Non-dualiteit als superpositie en decoherentie

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Primaire Sidebar

Door:

Hans van Dam

Hans van Dam is de auteur van de Agnosereeks, een serie van 13 boeken over niet-weten. Lees ze gratis op NietWeten.nl of in het BD of als paperback tegen kostprijs. Contact. 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 21 mei 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • 21 mei 2026
    Zen Spirit Leesgroep 2026 22 januari t/m 17 december 2026 online
  • 22 mei 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • 23 mei 2026
    Abhidhamma niveau 1, deel 2
  • 23 mei 2026
    Workshop meditatie - Meditatie in actie
  • 28 mei 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • 29 mei 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • 30 mei 2026
    Workshop Kum Nye - Ons ware zelf belichamen
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (29)

    gastauteur - 17 mei 2026

    Arjan Mulder: 'Het boeddhisme is voor mij een persoonlijke tocht. Ik weet dat dit niet wordt aangeraden, maar ik kan niet zo veel met bijeenkomsten. De meditatie-ochtenden en weekend-retraites die ik heb bezocht, leverden mij vooral 'ongeloof op – over starre interpretaties en rituelen, met weinig ruimte voor gesprek.'

    De Poortloze Poort voor nitwits, koan 6 – Hoe Boeddha met een bloem een opvolger koos

    Hans van Dam - 17 mei 2026

    Dit is een bloem, verklaarde Boeddha, mooi hè?

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (27)

    gastauteur - 15 mei 2026

    Loekie: 'Ik ben ook heel dankbaar dat dit op mijn pad is gekomen. Dat het voor mij als leek mogelijk is om met een groep van 60 mensen tien dagen op de Drentse hei samen te mediteren en te leren over het boeddhisme, dat is echt heel bijzonder.’

    Taigu – Het lijden in de wereld

    Jules Prast - 24 april 2026

    Het komt Taigu voor dat boeddhisme te vaak gaat over ‘verlichting’ en te weinig over het lijden in de wereld, dat eerst moet worden opgelost voordat iemand zich in spirituele zin bevrijd kan wanen. Het existentiële kerndilemma van boeddhisme is dat wij ieder delen in de rotheid van de wereld, terwijl wij over het vermogen beschikken onze bevrijding dichterbij te brengen door het lijden van de ander te verminderen. In sommige teksten wordt dit vermogen ‘boeddhanatuur’ genoemd.

    BUN-voorzitter Michael Ritman: ‘de waarheid van de dharma kan niet aangetast worden door wangedrag van een leraar’

    Nicole Mulders - 14 november 2025

    Eind november 2025 neemt Michael Ritman afscheid als voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN). In maart 2020 interviewde Nicole Mulders hem voor het Boeddhistisch Dagblad. De boeddhistische wereld verkeerde geruime tijd voor dat interview in zwaar weer door seksueel- en machtsmisbruik door boeddhistische leraren. Het aantal leden van de BUN is van 37 naar ruim 50 gegroeid, onder meer door de aansluiting van Aziatische boeddhistische tempels waar Ritman het contact mee aanging.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • De PerongelukExpress
    • Dick – Practice
    • De Boeddha ziet de ochtendster
    • Nederlandse energietransitie mogelijk met veel minder kritieke mineralen en metalen
    • Over Antropologie 29 – Geneeskunde

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.