Wat de Boeddha in de Kalama Sutta verkondigt is overduidelijk: waarom zou je het woord van iemand anders geloven? Waarom zou je voortgaan op wat je slechts kent door ‘van horen zeggen’ (P. anitiha)? Waarom zou je een standpunt innemen of een visie verdedigen die je niet zelf forensisch hebt onderzocht? Waarom zou je iets aannemen op grond van de maatschappelijke positie of functie van de persoon die het zegt?
Hou steeds in gedachten dat ‘van horen zeggen’ nooit een argument mag of kan zijn, wanneer je jezelf niet wil bedriegen. Of niet bedrogen uit wil komen.
Inzicht (P. panna) is geen kwestie van geloof (P. saddha) of van ‘horen zeggen’ (P. anitiha) maar van zelf zien. Van zélf aandachtig observeren. Zelf aandachtig observeren leidt tot het ‘direct zien’ dat van de stroombetreder een ‘edel persoon’ (P. ariya puggala) maakt.
Dit is het ‘onbevangen zien’ van de ware aard van de dingen. Van alle dingen: hun vergankelijkheid, hun onbevredigdheid en hun zelfloosheid.
Anicca, dukkha en anatta in jezelf realiseren is enkel mogelijk door direct experiëntieel ervaren (P. paccanubhoti).
Siebe zegt
Naar mijn smaak: Je moet als mens echt alles leren, door vallen en opstaan wijzer worden. Van nature zijn we niet al verlicht, gevoelig, gewetensvol, wijs etc. Juist niet. Onze spirituele vermogens van vertrouwen, mindfulness, initiatief/ijver, concentratie en wijsheid zijn niet al bij geboorte krachtig en ontwikkeld. Daarom is vrijwel elk mens van nature geen vriend en licht voor zichzelf en anderen. Eerder het tegendeel! Alles wat onheilzaam is, gaat makkelijk. Alles wat heilzaam is, kost een mens ontzettend veel moeite.
Alles moet geleerd worden. Door vallen en opstaan wijzer worden. Gevoeliger, gewetensvoller, bewuster etc.
De Kalama sutta wekt de indruk dat we als mensheid heel snel overeenstemming zouden kunnen bereiken over wat heilzaam en onheilzaam is, voordelig en nadelig, berispelijk en onberispelijk, pad naar heil en pad naar onheil, geprezen door wijzen of bekritiseerd door wijzen..alsof iedereen dit van zichzelf of uit zichzelf wel weet…..maar toch is die overeenstemming er nooit geweest, is er niet, en zal er nooit komen ook. Daar klopt iets niet.