Het boekje is zo dun als een Japans rijstevloeitje. Hou het maar goed vast want voor je het weet wordt het meegenomen door de wind. Het is van de Amerikaanse boeddhistische leraar Pema Chödrön en gaat over falen, opnieuw falen, steeds beter falen. Pema is een van mijn favoriete leraren, noemt de dingen zonder omwegen bij naam. Ze schreef deze tekst voor het afstuderen van haar kleindochter Alexandria. Toen ze aan haar studie begon zei Pema Chödrön tegen Alexandria: ‘Als je afstudeert, houd ik de toespraak’.
De leraar opende niet direct een raam naar een glansvolle, goed betaalde toekomst van haar kleindochter. Met snelle auto’s, diners in dure restaurants, maar sprak over falen. Opnieuw falen, steeds beter falen. Niemand weet wat er hierna, na dit moment van afstuderen, gaat gebeuren. Maar die overgangsperiode- tussen iets wat vastligt, zoals student zijn en een tijd waarin de dingen onzeker zijn- is een tijd van enorme mogelijkheden.
Pema: ‘Ik dacht, als er één vaardigheid is die niet vaak wordt benadrukt, maar wel echt nodig is, dan is het weten hoe je goed moet falen. Er wordt veel nadruk gelegd op slagen. En of we nu met die hype meegaan of niet, we willen allemaal slagen, met name als je succes ziet als “het gaat zoals ik wil”. Je weet dat het goed voelt en vreugde geeft als het gaat zoals je wilt. Aan de hand van die definitie is falen dus dat het niet ging zoals je wilde dat het ging. En op falen worden we meestal ook niet erg goed voorbereid.’
‘De kunst is om echt verantwoordelijkheid te nemen voor wat er met je gebeurt en te weten hoe je met pijnlijke gevoelens om moet gaan, zonder daaraan ten onder te gaan. Faal dus maar, faal opnieuw, faal steeds beter. Het is zoiets als goed worden in het vasthouden van je zuivere kwetsbaarheid in je hart.’
‘Nou een van de dingen die ik over falen wil zeggen is dat het heel wrang voelt (…) We halen de punten niet die we willen, of oneindig veel andere dingen die niet zijn zoals we willen dat ze zijn en die we beschouwen als een mislukking, als iets wat ons overkomt. (…) Een van de manieren om jezelf als het ware overeind te trekken of jezelf het te dragen is om jezelf af te vragen wat er nu eigenlijk gebeurt als er iets mislukt.’
‘Kun je jezelf toestaan om te voelen wat je voelt als de dingen niet gaan zoals je wilt? Als de dingen niet gaan zoals je hoopt en wenst en verlangt?’
Pema Chödrön schrijft: ‘Ik zal er eerlijk over zijn: ik heb me ook heel vaak een mislukkeling gevoeld. Eigenlijk ben ik er een expert in geworden. Dan ging de deur als het ware dicht, was ik niet meer nieuwsgierig of wat dan ook. In de loop der jaren ben ik werkelijk nieuwsgierig geworden op de momenten dat ik het gevoel heb dat ik heb gefaald- dat rauwe onderbuik gevoel van het verknald hebben of gefaald hebben.’
Chef weet- het leven is als een berghelling waartegen hij een kei omhoog duwt. Soms weer meters terug, dan weer een paar centimeter voorwaarts.
Pema Chödrön- Falen, opnieuw falen, steeds beter falen, uitgever Panta Rhei, Katwijk aan Zee.
