Het jaar 2021 – dag 46 – blauwe knoop

In het gezin waarin ik opgroeide werd nauwelijks alcohol gedronken. Ik weet niet of mijn ouders, socialisten in hart en nieren, leden van de blauwe knoop waren.

In de tweede helft van de negentiende en de eerste helft van de twintigste eeuw waren er verschillende verenigingen die het gebruik van alcohol wilden ontmoedigden. Drankmisbruik zorgde namelijk voor veel sociale problemen, onder meer bij arbeiders.

Leden van de verenigingen – die jenever en bier zelf uiteraard altijd lieten staan – waren vaak te herkennen aan een blauwe knoop. Deze geheelonthouders werden daarom ook vaak ‘leden van de blauwe knoop’ genoemd.

Feit is dat op de verjaardagen van mijn ouders bij de slijter heel beperkt alcoholhoudende drank werd gekocht. In mijn familiearchief heb ik nog een bonnetje van zo’n bestelling. Voor mijn opa werden enkele flesjes Dortmunder bier en voor mijn oma een fles advocaat besteld. Mijn vader dronk oud bruin bier (de naam zal tegenwoordig wel verboden zijn, racistisch), ook een paar flesjes en verder was er een grote kom bowl, wijn met vruchten, waar de kinderen ook een klein glaasje van mochten drinken. Verder was er frisdrank, geen blikjes, die bestonden toen nog niet. En heel af en toe een fles jonge klare als er familie op die verjaardagen kwam die wel van een borrel hielden. Dat was het wel zo’n beetje.

Op die verjaardagen ging het voornamelijk op het samenzijn, drank verhoogde niet per se de gezelligheid. Er was boterkoek, taart, koffie en thee en mijn moeder sneed een stuk kaas in stukjes.

Als mijn grootouders jarig waren bestelden die hetzelfde als mijn ouders, maar mijn oma maakte zelf de advocaat, gadegeslagen door haar kleinkinderen die een niet drooggelegde oma wel leuk vonden. In een emaille emmer werd brandewijn gegoten, eieren, vanillesuiker en nog wat ingrediënten en oma hutste de hele boel dan met een flinke garde door elkaar om de advocaat daarna in een speciale kom te doen waaruit de drank met een pollepel werd opgeschept. En ook daar bowl, dat was toen mode in die tijd.

Zelf ben ik niet afkerig van een glaasje advocaat met slagroom, soms wijn, of nu een flesje kriekbier. Maar ik kan ook goed zonder. Ben meer een meedrinker dan een drinker. Drink soms maanden geen druppel alcohol. Dat was in de nadagen van mijn pubertijd wel anders. In vier jaar tijd dronk ik bij wijze van spreken een hele brouwerij leeg, allemachtig. Tot ik op een moment straalbezopen tegen donkere muren opliep waarvan ik dacht dat het deuren waren en -een niet bestaand- iemand mij bij de benen greep en me liet vallen. Toen besefte ik: ik ga kapot aan die drank en koos van de ene dag op de andere voor het heerlijke leven. Maar ik ben niet van de blauwe knoop.

Moedig voorwaarts!

BIJSLUITER: het lezen van deze columns kan leiden tot groot geestelijk ongemak,  woedeaanvallen, depressies, onbeheerst gedrag, angstaanvallen, maagzuur, zweten, ongeloof, twijfel aan eenieder, straatvrees, lange tenen en het geloof in het eigen gelijk. Bij de lezers. Scheldpartijen en een onbedwingbare drang om te reageren zijn waargenomen. Sommigen willen mij corrigeren. Of bedanken. Of prijzen. De drang om in verzet te komen is waargenomen, het abonnement op te zeggen. Sommigen besluiten de krant niet meer te lezen, of te boycotten. Er kwaad over te spreken. Te janken of te vloeken. De straat op te gaan om te demonstreren maar niet weten waartegen. Het boeddhisme de rug toe te keren.  Of aan de drugs te gaan. En zo gaat het maar door.