De International Campaign for Tibet (ICT) heeft eind juni het rapport ‘Justice Denied: The Pattern of Deaths in and After Custody in Tibet’ uitgebracht. Dit rapport documenteert minstens zestien gevallen van Tibetanen die tussen 2014 en 2026 in Chinese detentie of kort na hun vrijlating zijn overleden. ICT publiceerde het rapport ter gelegenheid van de Internationale Dag ter Steun aan Slachtoffers van Marteling op 26 juni, zowel om deze dag te herdenken als om aandacht te vragen voor en gerechtigheid te eisen voor Tibetaanse slachtoffers die door toedoen van de Chinese autoriteiten om het leven zijn gekomen.
Het rapport concludeert dat deze sterfgevallen geen geïsoleerde tragedies zijn, maar bewijs van een Chinees rechtssysteem dat straffeloosheid goedkeurt en in stand houdt voor ambtenaren van de openbare veiligheidsdiensten die Tibetaanse slachtoffers hebben gemarteld en mishandeld. In gevallen uit verschillende delen van Tibet komt een consistent patroon naar voren: mensen worden gearresteerd, vaak zonder toegang tot een advocaat of familie; vastgehouden op plaatsen waar weinig tot geen toezicht is; en onderworpen aan mishandeling, slechte behandeling of het onthouden van medische zorg. Sommigen sterven in detentie, terwijl anderen pas worden vrijgelaten wanneer hun toestand onherstelbaar is verslechterd, gewond, bewusteloos of niet in staat om te spreken naar hun familie terugkeren en enkele dagen later overlijden.
Onder degenen van wie de gevallen zijn gedocumenteerd, bevinden zich Tsedon, een 20-jarige universiteitsstudente in Lhasa die binnen enkele weken na haar detentie overleed; Geshe Pende Gyaltsen, een gerespecteerde monnik en gemeenschapsbemiddelaar; Gonpo Namgyal, een dorpsleider en voorvechter van Tibetaans taalonderwijs wiens lichaam tekenen van mishandeling vertoonde; en Tulku Hungkar Dorje Rinpoche, een vereerde spirituele leraar die in Vietnam verdween, onder onduidelijke omstandigheden overleed en ’s nachts zonder toestemming van zijn familie werd gecremeerd.
Na de dood van de slachtoffers constateert het rapport dat het patroon van straffeloosheid en gebrek aan gerechtigheid voor de slachtoffers en hun families zich voortzet. Lijken worden onder strikte staatscontrole achtergehouden of gecremeerd, families wordt de toegang ontzegd en ze worden belemmerd in het uitvoeren van religieuze rituelen, er worden geen onafhankelijke autopsies uitgevoerd en er vindt geen verantwoording plaats. Het rapport van ICT concludeert dat het herhaaldelijk voorkomen van deze sterfgevallen, in combinatie met het aanhoudende gebrek aan onderzoek of genoegdoening, voldoet aan de criteria voor systematische marteling onder het Verdrag tegen Marteling, waarbij China partij is.
Het rapport sluit aan bij eerdere bevindingen van een ICT-rapport uit 2015, waarin 29 bekende gevallen van marteling tussen 2008 en 2014 werden gedocumenteerd, waaronder 14 Tibetanen die stierven tijdens hun detentie of direct na hun vrijlating. Het aantal gevallen van marteling in detentie ligt waarschijnlijk veel hoger, aangezien de Chinese overheid systematisch de toegang tot Tibet blokkeert en Tibetanen die informatie over het repressieve beleid van Peking vanuit Tibet versturen, monitort en criminaliseert.
“In Tibet kan gevangenschap neerkomen op een doodvonnis. Zoals ons rapport documenteert, is dat in veel gevallen zo”, aldus ICT-voorzitter Tencho Gyatso. “Dit zijn geen geïsoleerde tragedies. Ze onthullen een systematisch patroon waarbij Tibetanen worden gearresteerd en niet levend terugkeren. Op deze Internationale Dag tegen Marteling eren we elke Tibetaan die in Chinese hechtenis is overleden en eisen we de waarheid, gerechtigheid en verantwoording die hun families al veel te lang is ontzegd.”
Het rapport roept regeringen op om individuele gevallen aan te kaarten en aan te dringen op snelle, onafhankelijke onderzoeken; om onbelemmerde toegang tot Tibet te eisen voor VN-waarnemers, diplomaten en journalisten; om represailles tegen rouwende families te veroordelen; en om gerichte sancties te overwegen tegen functionarissen die betrokken zijn bij sterfgevallen in detentie, marteling en gedwongen verdwijningen. Het dringt er bij de Chinese regering op aan alle beschuldigingen van marteling te onderzoeken, de verantwoordelijken te vervolgen en slachtoffers en hun families effectieve rechtsmiddelen te garanderen. Het roept de Verenigde Naties verder op om sterfgevallen in detentie in Tibet expliciet aan te kaarten als onderdeel van een breder patroon van marteling, discriminatie en straffeloosheid.
