Antropologen bestuderen menselijke culturen en de ontwikkeling van de mens als onderdeel van een maatschappij. Het boeddhisme heeft vooral in Azië veel invloed op daar heersende culturen en het heeft daar ook grote invloed op de ontwikkeling van individuele mensen in de maatschappij, ongeacht of ze zichzelf ‘boeddhist’ vinden of niet. En tegenwoordig begint het boeddhisme invloed uit te oefenen op de Nederlandse cultuur en de ontwikkeling van individuen in de Nederlandse maatschappij. Reden genoeg voor het Boeddhistisch Dagblad om in een reeks artikelen aandacht aan antropologie te besteden.
Wie het in onze huidige Nederlandse samenleving over ‘het gezin’ heeft, bedoelt daar in de regel nog steeds ‘een door het Nederlands juridisch systeem erkend mannetje+vrouwtje-paar met daaruit geboren kind(eren)’ mee. Dit beeld is de laatste decennia al duidelijk aan het veranderen. Inplaats van een juridisch huwelijk, kan een samenlevingscontract ook. Trouwen heeft wettelijke en ethische consequenties voor alle betrokken personen.
De kerk hoeft zich in de 21ste eeuw niet meer met het sluiten van huwelijken bemoeien. Dat was ooit anders. Pas vanaf 1811 is het burgerlijk huwelijk standaard, hoewel er al vanaf 1580 buiten de kerk om huwelijken konden worden voltrokken in het vrijgevochten Holland. Tegenwoordig zijn ook mannetje-mannetje huwelijken toegestaan, net als vrouwtje-vrouwtje trouwerijen. Let wel: in Nederland en enkele andere landen! In allerlei landen over de hele wereld kan dat anders zijn. ‘Ons model’ op gebied van trouwen of samenleven is niet de mondiale standaard, al zouden sommigen dat graag zien.
In de antropologie is trouwen veelvuldig bestudeerd. Trouwen binnen de eigen groep heet: endogamie. In onze contreien was dat vaker regel dan uitzondering, om allerlei redenen. Boerendochters huwden met boerenzonen, waardoor het voortbestaan van het boerenbedrijf weer een generatie langer verzekerd bleef, zonder akkers of weides op te hoeven delen. Sterker nog: zo’n huwelijk kon gunstig uitpakken door uitbreiding van grondbezit. En dochters van kooplieden huwden zonen van concurrenten, waardoor ook de handelspositie soms werd versterkt (en de concurrentie navenant verminderd). Adel trouwde met adel; clanleden met clanleden; rijk met rijk en arm met arm. De jongeling die het anders wilde, kon op hevige tegenstand van de eigen familie rekenen. Hem of haar werd bijvoorbeeld gebrek aan loyaliteit verweten. Romeo en Julia tafrelen lagen dan op de loer.
Ik herinner mij de verhalen van mijn ouders. Zij deden in geuren en kleuren verslag van gevechten tussen jongeren afkomstig uit twee in elkaars nabijheid gelegen dorpsgemeenschappen. De jongemannen uit het ene dorp gooiden zonder pardon een knul uit eigen dorp in de sloot omdat deze het in zijn hoofd had gehaald omgang te hebben met een meisje uit het naastgelegen dorp. Zoiets deed je niet!
Trouwen buiten de eigen groep heet: exogamie. Hierbij gaat het juist om het aangaan van huwelijksbanden tussen twee verschillende groepen. Op die manier kun je bijvoorbeeld als je ‘omhoog’ trouwt uit armoede geraken) of, wanneer je met de ‘vijand’ trouwt juist oorlog voorkomen. Steeds maar binnen de eigen groep trouwen kan als nadeel inteelt opleveren, met erfelijke ziekten tot gevolg (zeker wanneer de ingroup te klein wordt), of precies het omgekeerde teweeg brengen: sterker nageslacht wanneer je de juiste partner aan de haak slaat van de ‘andere kant’.
Veel mensen vinden het niet passend om mensen met dieren te vergelijken wanneer het om nageslacht gaat. Maar het is algemeen bekend dat echte rashonden qua gezondheid kwetsbaarder zijn dan vubara’s (vuilnisbakkenrassen). En in dierentuinen wereldwijd houdt men zorgvuldig bij welk dier welke nakomelingen voort heeft gebracht, zodat inteelt kan worden voorkomen. De ‘genenpoel’ moet zo divers mogelijk zijn om sterke, gezonde dieren te fokken. Waarom zou dat bij mensen anders zijn? Wat dat betreft zouden mensen er wellicht goed aan doen meer gemengde stellen meer ‘halfbloedjes’ te laten krijgen. Of, ook goed: stimuleer vakantieliefdes… want een Italiaanse knul met een Nederlands meisjes … of een Nederlandse jongen met een Spaanse signorita …. Vergelijk dat eens met paartjes uit een en dezelfde wijk van een klein dorp.
(Wordt vervolgd)
Geef een reactie