De Longfu-tempel in Hezhou, die in 2024 legaal werd herbouwd, werd ondanks protesten en verzet van lokale dorpelingen vernietigd.
Op 23 december heeft de Chinese Communistische Partij in het dorp Xinglongzhai, in het district Zhongshan, in de stad Hezhou, in Guangxi, opnieuw haar unieke interpretatie van “religieus beheer” getoond: als het bestaat, sloop het dan; als dorpelingen zich verzetten, gebruik dan traangas; als iemand het filmt, arresteer hem dan.
Dit keer was het doelwit de Longfu-tempel, een bescheiden volksreligieus heiligdom dat door dorpelingen met hun eigen spaargeld was herbouwd na tientallen jaren van verwaarlozing. De tempel stond al generaties lang in het gebied, zo lang dat de lokale bevolking zich niet eens meer kan herinneren wanneer hij voor het eerst verscheen. Maar in het China van vandaag kan een lange levensduur een nadeel zijn.
Volgens de dorpelingen stuurde de lokale overheid meer dan 100 mensen, waaronder politie, brandweerlieden en medisch personeel, om een ‘gedwongen sloopoperatie’ uit te voeren. Je zou denken dat zo’n groot team zich voorbereidde op de redding van slachtoffers van een aardbeving of het indammen van een chemische lekkage. In plaats daarvan werden ze gemobiliseerd om een dorpstempel te vernietigen die was herbouwd met donaties van een paar honderd yuan van oudere boeren.
De Longfu-tempel was al lang geleden ingestort. In 2024 legden de dorpelingen hun spaargeld bij elkaar om de tempel te herbouwen, en in april 2025 was het project voltooid. Op dat moment had de overheid geen bezwaar gemaakt: geen waarschuwingen, geen kennisgevingen, geen bureaucratische onweerswolken aan de horizon. Toen verklaarden ambtenaren plotseling dat de tempel een “illegale constructie” was en beweerden ze dat hij “te dicht bij de ringweg” stond. Dezelfde ringweg die tijdens het hele herbouwproces blijkbaar geen gevaar had gevormd. De dorpelingen waren verbijsterd. Een oudere inwoner schreef online: “Toen ik kind was, stond hij hier al. Nu ben ik oud en pas vorig jaar hebben we hem eindelijk herbouwd. We hebben allemaal gegeven wat we konden.” Maar in China is nostalgie geen verdediging tegen een sloopbevel.
Toen het sloopteam arriveerde, organiseerden de dorpelingen zich met het soort tactische duidelijkheid dat CCP-leden gewoonlijk reserveren voor militaire parades. Mannen vormden de eerste verdedigingslinie buiten de tempel. Vrouwen barricadeerden zich binnen en bewaakten de ingang. Het was een scène rechtstreeks uit een volksepos, behalve dat de helden ongewapende dorpelingen waren en de schurken oproerschilden droegen.
Er braken vrijwel onmiddellijk rellen uit. De politie rukte met wapenstokken en schilden naar voren; dorpelingen werden op de grond geslagen. Ten minste vier dorpelingen werden gearresteerd. Video’s tonen lichamen die onder de slagen van de politie vallen, een grimmige herinnering aan het feit dat “het handhaven van stabiliteit” in China vaak betekent dat het leven van gewone mensen wordt gedestabiliseerd. Binnen in de tempel hielden vrouwen de deuren dicht tegen herhaalde pogingen van de politie om ze open te rammen. Toen brute kracht faalde, namen de agenten hun toevlucht tot een tactiek die gewoonlijk wordt gebruikt bij gijzelingen: ze schoten een onbekend irriterend gas de tempel in. Witte rook vulde de hal. Vrouwen stikten en struikelden achteruit. De deur viel. De tempel viel. En daarmee werd weer een stukje van het Chinese volkserfgoed uitgewist. Binnen enkele uren was de Longfu-tempel tot puin gereduceerd. Een dorpeling die naar de verwoesting keek, riep bitter: “Toen we hem bouwden, was alles in orde. Nu zeggen ze dat hij illegaal is. De tempel waar we zo hard aan hebben gewerkt om hem te herbouwen, is in een oogwenk verdwenen.”
Het officiële excuus – de nabijheid van een ringweg – zou grappig zijn als het niet zo tragisch was. China staat vol met gebouwen die veel dichter bij wegen staan dan de Longfu-tempel ooit deed. Maar die gebouwen zijn van projectontwikkelaars, niet van goden. De echte reden is ideologisch. China wordt geteisterd door een golf van massale protesten, met alleen al in december meer dan 30 grootschalige confrontaties. De CCP is nerveus. Haar economische model wankelt, de werkloosheid stijgt en de publieke woede loopt hoog op.
In een dergelijk klimaat wordt zelfs een kleine tempel die door dorpelingen is herbouwd een bedreiging. Niet omdat hij een weg blokkeert, maar omdat hij iets vertegenwoordigt wat de partij niet kan controleren: geloof, gemeenschap en herinnering. Volksreligie is in de ogen van de CCP bijzonder gevaarlijk omdat ze gedecentraliseerd en diep geworteld is en onmogelijk met propaganda alleen kan worden uitgeroeid. Je kunt een tempel met de grond gelijk maken, maar je kunt de verhalen, rituelen en voorouders die in de harten van mensen leven niet met de grond gelijk maken. Dus doet de partij wat ze altijd doet als ze geconfronteerd wordt met iets wat ze niet begrijpt: ze vernietigt het.
De sloop van de Longfu-tempel is geen op zichzelf staand incident. Het maakt deel uit van een landelijke campagne gericht tegen kerken, moskeeën, voorouderlijke hallen en volkstempels. De logica is simpel: als het mensen samenbrengt, moet het worden gecontroleerd; als het niet kan worden gecontroleerd, moet het worden geëlimineerd.
In Guangxi, Hainan, Guangdong en daarbuiten worden tempels steeds vaker met de grond gelijk gemaakt. De middelen variëren – juridische voorwendsels, administratieve bevelen, bulldozers, gasflessen – maar het doel is hetzelfde: ervoor zorgen dat geen enkel geloof concurreert met het geloof van de partij in zichzelf. Achter deze sloopacties schuilt een diepe onzekerheid. De CCP weet dat haar ideologische verhaal niemand meer overtuigt – zelfs niet degenen die worden betaald om het te herhalen. Wanneer een regime het vertrouwen in zijn eigen verhaal verliest, begint het bang te worden voor elk afwijkend verhaal, hoe klein ook. En dus stuurt de partij honderd man om een handvol dorpelingen te onderdrukken. Ze vuurt gas af op een tempel die wordt verdedigd door vrouwen. Ze vernietigt wat mensen liefhebben en vraagt zich vervolgens af waarom mensen zich verzetten.
De Longfu-tempel is verdwenen. Maar het verhaal van de vernietiging ervan zal zich ver buiten Zhongshan County verspreiden. Het zal worden toegevoegd aan het groeiende archief van onrechtvaardigheden die de relatie van de CCP met religie kenmerken: angst, geweld en het meedogenloos uitwissen van cultureel geheugen. De dorpelingen van Xinglongzhai hebben hun tempel al eens herbouwd. Misschien zullen ze dat nog eens doen. En zelfs als ze dat niet kunnen, leeft de tempel nu op een andere plek voort: op het internet, in getuigenissen, in de verontwaardiging van degenen die hebben gezien hoe hij werd vernietigd. De CCP kan gebouwen slopen. Maar ze kan niet de menselijke behoefte aan zingeving slopen.
Geef een reactie