Antropologen bestuderen menselijke culturen en de ontwikkeling van de mens als onderdeel van een maatschappij. Het boeddhisme heeft vooral in Azië veel invloed op daar heersende culturen en het heeft daar ook grote invloed op de ontwikkeling van individuele mensen in de maatschappij, ongeacht of ze zichzelf ‘boeddhist’ vinden of niet. En tegenwoordig begint het boeddhisme invloed uit te oefenen op de Nederlandse cultuur en de ontwikkeling van individuen in de Nederlandse maatschappij. Reden genoeg voor het Boeddhistisch Dagblad om in een reeks artikelen aandacht aan antropologie te besteden.
Influencers en media
De meeste mensen realiseren het zich niet of nauwelijks, maar zij laten hun identiteit, of in ieder geval het idee dat zij van zichzelf hebben, sterk door anderen bepalen. Vooral opinieprogramma’s en andere programma’s op televisie met pratende hoofden, podcasts, columns en bijdragen van zogenoemde influencers op sociale media hebben impact. En de wijze waarop moderne algoritmen werken, versterken die impact nog eens doordat ze iedereen precies dát laten horen, zien en lezen wat zij graag willen horen, zien en lezen: dat wat ze al vinden! Het “daar ben ik het helemaal mee eens” en het “zie je wel!” zijn niet meer van de lucht. Je hoeft helemaal niet meer zelf te denken, want alles wat je al dacht wordt simpelweg bevestigd, benadrukt en nog eens dunnetjes (dik) over(ge)trokken.
De introductie van kranten, (roddel)bladen, magazines, en ander drukwerk, het kapitalistisch systeem van massaproductie en de opkomst van sociale media beïnvloeden sterk hoe mensen over elkaar en dus ook over zichzelf denken. Het gedrukte woord zorgde er vroeger voor dat iedereen het ABN (Algemeen Beschaafd Nederlands) als standaard Nederlands leerde kennen. Iedereen die als geletterd wilde overkomen, diende het ABN te kennen en liefst ook te spreken. Dat is nog steeds zo. Dialecten werden teruggedrongen en zijn nog steeds minder toonaangevend. Op school leer je Nederlands, en geen Fries, Gronings, Drents, Achterhoeks, Zeeuws, Brabants, Limburgs … laat staan zoiets als straattaal. Vroeger was het al “Aap – noot – Mies …” en geen “Aope – neute – Mie” of iets dergelijks. Het ABN is min of meer een kunstmatig taal die het ganse Nederlandse volk is opgelegd. Als standaardtaal verenigde het ABN iedereen binnen de nationale grenzen en sloot het automatisch anderen uit. Een Nederlander spreekt dus Nederlands, en als je die taal niet machtig bent… simpel: dan ben je géén Nederlander. Belgen kennen het Nederlands wel, maar gebruiken vaak andere woorden, andere zinswendingen, andere uitdrukkingen en spreken ook bepaalde woorden anders uit. Dat doen Surinamers ook, en Zuid-Afrikanen al helemaal.
De gedrukte pers voedt de inbeelding. Kranten presenteren steevast het ABN. Ze gaan vrijwel altijd over één bepaalde tijd – de actualiteit geheten – en belichten doorgaans voornamelijk gebeurtenissen in een bepaalde plaats of streek (denk aan het plaatselijk ‘suffertje’ en de regionale krant) en/of benaderen de werkelijkheid vooral vanuit één bepaalde invalshoek (denk aan: economisch / christelijk / conservatief / progressief en ga zo maar door.) Daardoor kunnen lezers zich gemakkelijk met het medium identificeren. Dat vinden ze vaak prettig en dat bevordert weer groepsvorming met ‘gelijkgezinden’. Telegraaflezers zijn ‘echt’ heel andere mensen dan bijvoorbeeld lezers van het NRC, het FD of welke andere krant dan ook. Althans, zo ervaren Telegraaflezers en lezers van het NRC, het FD of welke ander krant dan ook dat vaak zelf. De realiteit is dat dit in hoge mate een ingebeeld ‘anders zijn’ betreft.
Opiniebladen, actualiteitenprogramma’s en columnisten hebben eveneens een niet te onderschatten invloed op identiteitsvorming en -behoud. Dat begint al bij de woordkeuze. Het maakt echt uit of je iemand bijvoorbeeld ‘crimineel’ noemt of ‘schurk’, ‘asielzoeker’ of ‘buitenlander’, ‘iemand van kleur’ of ‘van buiten de gemeenschap’. Zelfs de klemtoon die een spreker op woorden legt, heeft invloed. Probeer zelf maar eens op verschillende manieren ‘’hallo’ te zeggen.
Influencers beïnvloeden wat mensen van elkaar en zichzelf vinden en hoe ze dat uiten, al denken ze daar – heel vreemd eigenlijk – zelf wel eens anders over. Influencers die op een egoïstische wijze met hun invloed omgaan (“wat kan het mij allemaal schelen, zolang ik er maar lekker aan verdien”), zijn in mijn ogen echt verkeerd bezig. Tegenover de ‘beïnvloeders” staan de “beïnvloedbaren”. Dat zijn mensen die (nog) niet stevig in hun identiteits-schoenen staan, zoals jongeren die bezig zijn zichzelf in de maatschappij te positioneren. Beïnvloedbaren die niet beseffen hoezeer influencers hen in hun identiteitsvorming beïnvloeden, hebben vooral begripvolle hulp nodig.
(Wordt vervolgd)
Siebe zegt
Er is geen ultieme waarheid te vinden in onze 6 zintuiglijke belevingswereld want het is allemaal elk moment een constructie, iets wat voorwaardelijk ontstaat, even bestaat en weer eindigt. Of het nu de kleur is van iets, de vorm, de smaak, de emoties en gevoelens er bij, het sentiment, alles. Het is allemaal even vluchtig, en helemaal niet zo wezenlijk. Waarom behandelen we het dan zo?
Wat kun je als mens toch kwaad worden als iemand je belevingswereld niet al te serieus neemt. Wat kun je toch driftig en eisend worden als mens. Best apart. Narcisme?