Bescheiden viering vijfentwintig jaar BUN (1978)

Vandaag vierde Boeddhistische Unie Nederland (BUN) in een speciale vergadering in Amsterdam het feit dat er vijfentwintig jaar geleden een doorstart plaatsvond van de in 1978 opgerichte unie, die zeker in de late jaren tachtig een wat kwakkelend bestaan leidde. De boeddhisten waren in die tijd over het algemeen druk bezig binnen hun eigen groepering. Voor andere activiteiten was weinig interesse, ook niet voor de Boeddhistische Unie Nederland.

Deze organisatie stond feitelijk in de sluimerstand tot 1989. Na een congres van de Europese Boeddhistische Unie (EBU) in Parijs blies Rob Janssen de BUN echter nieuw leven in en de jonge boeddholoog Aad Verboom werd voorzitter. De wedergeboorte zou grote gevolgen hebben. De Boeddhistische Omroep Stichting (BOS) en de Boeddhistische Zendende Instantie, met boeddhistische geestelijke verzorgers in het gevangeniswezen, kwamen eruit voort.

De EBU was een unie van nationale boeddhistische  koepelorganisaties zonder individuele leden. Daarom werd op 25 juni 1978 een aparte Boeddhistische Unie Nederland opgericht als samenwerkingsorgaan van een aantal boeddhistische groeperingen, om te beginnen acht stuks. Tonny Kurpershoek werd voorzitter. Zo werd de infrastructuur van het boeddhisme in Nederland verder uitgebreid.

Stoppen met EBU

Begin 21e eeuw besloten bestuur en ledenvergadering van BUN het lidmaatschap van de EBU te beëindigen vanwege een aantal redenen. De belangrijkste reden is dat de EBU zowel landelijke koepels onder haar leden kent als ‘bewegingen die in meerdere Europese landen actief zijn’ zoals FPMT en Triratna Boeddhistische Beweging; dit maakte de EBU in de ogen van de BUN een in te hoge mate stuurloos platform waarin de vertegenwoordigingslijn van Nederlandse centra verward loopt. Begin 2013 werd deze beslissing weer teruggedraaid, omdat de BUN vond dat de EBU inmiddels voldoende veranderd was en wel aan de eisen van de BUN voldeed..

Het Nederlands Boeddhistisch Archief (NBA) heeft het doorstart jubileum tijdens de algemene ledenvergadering van vandaag in Amsterdam enige luister bijgezet. De BUN ondersteunt het NBA op diverse manieren. De doelstelling van het NBA is om zowel de BUN als haar leden te faciliteren in hun archivering en informatievoorziening. Maar het werkterrein van de NBA is groter. Het wil het in Nederland aanwezige boeddhistisch erfgoed in al zijn breedte zo volledig mogelijk veilig stellen en toegankelijk maken. Er is geen enkele bibliotheek, archief of instelling die tot nu toe op dit gebied verzameld heeft en menig oudere ‘boeddhistische’ publicatie is zo goed als onvindbaar geworden. Gezien de opkomst van de digitale communicatie- en publicatie middelen en hun vluchtigheid is er ook een noodzaak om een digitaal archief en depot op te zetten.

Theosofie

De Boeddhistische Unie Nederland is ingebed in het boeddhisme zoals dat zich na de Tweede Wereldoorlog in het Westen ontwikkelde. Direct na de Tweede Wereldoorlog diende zich een krachtige steun aan voor het boeddhisme in de vorm van de volgelingen der Theosofie. De Nederlandse secretaris van de Theosofische Vereniging, mevrouw Spruitenburg-Dwars, keerde terug uit India en begon met ‘bijeenkomsten’ in haar huis in Huizen. Die trokken tientallen belangstellenden vanuit het hele land. Eén daarvan was Ernst Verwaal, die oprichter werd van de ‘Boeddhistische Vriendenkring Den Haag’; later werd deze omgedoopt tot ‘Nederlandse Boeddhistische Vriendenkring’. Hij publiceerde een simpel kringblad. De kern van de kring was in Den Haag, waar in 1966 de vrouw van de Thaise ambassadeur, mevrouw Bhakdi, begon met elke zaterdag de kringleden te verwelkomen in de Thaise ambassade. Een latere voorzitter was Ronald Poelmeijer; er was ook een duidelijke invloed van Peter van der Beek. Peter was sinds 1953 lid van de ‘Western Buddhist Order’, die in Europa vertegenwoordigd werd door de Engelse boeddhist Jack Austin.

In 1967 veranderde de Nederlandse Boeddhistische Vriendenkring zijn naam naar ‘Nederlands Boeddhistisch Centrum’, na een korte maar roerige tussenfase onder de naam ‘Buddhist Society in the Netherlands’. Het was enigszins gemodelleerd naar de Engelse ‘Buddhist Society’. De activiteiten richtten zich op het zijn van ontmoetingspunt voor boeddhisten van alle scholen en het organiseren van activiteiten die alle boeddhisten kunnen aanspreken.

Vrienden van het boeddhisme

In 1978, toen inmiddels al een aantal aan stromingen verbonden centra ontstaan waren, bleek er behoefte aan een splitsing. Het Centrum werd omgedoopt in de nog steeds bestaande ‘Stichting Vrienden van het Boeddhisme’ en bleef mikken op algemene oecumenische boeddhistische studie, aansprekend voor relatieve nieuwkomers. Ernaast werd opgericht de Boeddhistische Unie Nederland (BUN) die als koepel over alle centra moest fungeren, inclusief de SVB.