Soms inspireert een (fictieve) crisis zo enorm dat je het op je leven of land betrekt. In Het Ministerie voor de Toekomst beschrijft Kim Stanley Robinson een angstaanjagende hittegolf in India. In de maatschappelijke ontwrichting die daarop volgt, besluit de Indiase regering het juiste te doen zoals het kastenstelsel afschaffen en sulfur dioxide in de hoge lucht spuiten om de genadeloze zon te temperen. Wat kunnen wij bereiken door bijvoorbeeld ons werk anders in te richten hetgeen mogelijk wordt gemaakt wanneer onze regering besluit tot een basisinkomen? Welke problemen kunnen wij aanpakken?
Allereerst, laten we onze jongeren (bij)scholen en zo het lerarentekort aanpakken. We hebben allemaal iets te onderwijzen of je een loodgieter, coupeuse, ICT-er, of tolk bent. Naast dat kinderen op school rekenen, taal, en wiskunde leren, gebruiken we het leerlingensysteem (leerling wordt onderwezen door meester op diens werkplek) waardoor ook fraaie ambachtelijke beroepen minder snel uitsterven. Kim Stanley Robinson noemt dit in zijn boek getiteld Aurora ‘schaduw-leren’. We kunnen daarvoor één dag per week nemen.
Ook gaan we één dag in de week onszelf scholen in huis-tuin-keuken gezondheidszorg, en daarnaast wandelen, gymmen of op yoga. De druk op de gezondheidszorg neemt hierdoor af, bye-bye medicijntekorten, en de farmaceutische industrie krimpt (en bijkans minder medicijnresten in ons drinkwater). We scholen ons in meditatie, acupressuur, en andere zachtaardige therapieën, oftewel in preventieve en curatieve wellness. Artificiële intelligentie helpt ons daarbij, zowel educatief als diagnostisch, immers we dragen al smartphones en horloges vol biodata.
Eén dag per week besteden we aan voeding. We lezen o.a. ‘De Mens is een Plofkip’ van Teun van de Keuken en gaan zelf proberen groenten en fruit te kweken zoals Jamie Oliver sinds jaar en dag aanmoedigt. Niet iedereen heeft een grote tuin, maar groen kan ook binnenshuis, op het balkon, en in een ‘square meter garden’ groeien en geruild worden op lokale markten. De één kan goed basilicum kweken, de ander heeft een vochtige kelder vol oesterzwammen. (Mijn sinaasappelboompjes groeien -door warmer weer in Nederland- fantastisch, maar wel na een flinke learning-curve).
Om onze terechte zorgen over AI en robotica te verminderen gaan we aan de slag met DIY (Do It Yourself) en voor ambachtelijke en creatieve activiteiten. Repareer je eigen brommer, kleding, huis, en ook die van je buren, familie en vrienden. Maak lappendekens, meubels, en kunst en gebruik deze als ruilmiddel voor diensten en producten van anderen. Je blijft hierdoor met je handen werken en nieuwe dingen leren, hetgeen goed is voor je hersenen. AliExpress en Amazon zullen hier niet blij mee zijn, maar het was toch niet de bedoeling afhankelijk te worden van verre landen, vervuilende transporten, en miljardairs.
Naast dagen voor onderwijzen, gezondheid, voeding, en/of DIY, blijven er ongeveer twee dagen over om loonslaaf te zijn. Dat is precies genoeg want wie wil nou meer? AI neemt toch veel van onze banen van ons over. Dat we door meer zelfredzaamheid de voedings-en farmaceutische industrie tot juiste proporties terugbrengen is ook prima. Ons inzetten voor het onderwijs van onze jongeren en ambachtelijk bezig zijn zorgt ook voor toenemende levensvreugde.
Onze regering en lokale overheid willen zelfredzaamheid sowieso stimuleren. Denk aan de inspirerende Finnen die dagen tot weken zelfredzaam kunnen zijn én zich kunnen verdedigen tegen het grootste land ter wereld. Denk aan de recentelijke wereldwijde Microsoft storing, aan afhankelijkheid van verre landen, aan kwaadwillende ‘agenten’ die onze democratie willen ondermijnen door digitale en infrastructurele aanslagen.
We gaan het onvermijdelijke en beste van AI omarmen. Zoals boeddhisten leven volgens de vijf leefregels én meer, namelijk onze ‘vrije tijd’ nuttig besteden ten behoeve van de samenleving en onszelf. Het basisinkomen, zoals een proef in Ierland laat zien (Money for nothing: is universal basic income about to transform society? Guardian, 14-7-2024) zorgt ervoor dat niemand achterblijft en onze samenleving initiatiefrijk, ondernemend en veilig blijft.
