“Every woman …”
he starts to say,
then looks around.
“Iedere vrouw …”
begint hij,
en kijkt dan rond.
Anoniem
Dit vind ik een intrigerende haiku, om verschillende redenen.
Hij is geschreven door een anonieme dichter, ik weet niet wanneer. Het is mij ook niet bekend of de traditionele 5-7-5 regel in de originele Japanse versie is aangehouden. Bij latere Japanse haiku-dichters werd deze indeling wel eens losgelaten.
De Engelse versie heeft in elk geval geen 17 lettergrepen. De Nederlandse vertaling ook niet. Deze Nederlandse vertaling is van mij. Ik heb de inhoud boven de vorm geplaatst en voelde me daarin gesteund door de Engelse vertaling.
Wat me ook fascineert in deze haiku zijn de verschillende mogelijke interpretaties. Dat kan te maken hebben met de vertaling.
Als ik “around” vertaal met “rond” dan begint de spreker iets te vertellen over vrouwen in het algemeen. Hij kijkt om zich heen, misschien ietwat triomfantelijk, of zelfs ondeugend, alsof hij bijval verwacht van de aanwezige mannen.
Maar “around” kan ook vertaald worden door “om”. Dan wordt de derde regel: “… en kijkt dan om”. Dat verandert de betekenis.
Het lijkt dan alsof de spreker iets over vrouwen wil gaan zeggen, wat niet erg complimenteus is. Dan bedenkt hij opeens dat zijn eigen vrouw hem dat niet in dank zal afnemen. Dus kijkt hij, enigszins schichtig, om. Om er zeker van te zijn dat ze niet achter hem staat.
Beide interpretaties zijn rolbevestigend. Dat is in meer haiku’s zichtbaar. Dat is wel logisch, gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen bestond (ook) niet in het oude Japan.
Een ander, grappig voorbeeld hiervan is deze senryū van Okada Yachō (1882-1960).
Having given my opinion
I return home to
my wife’s opinion.
De haiku’s zijn uit het Japans vertaald door Stephen Addis, Fumiko Yamamoto en Akira Yamamoto en staan in “HAIKU An Anthology of Japanese Poems”.
