Beppe Mokuza SigNoritti, Sumi-e meester en zenmonnik, wijdt zichzelf al meer dan 25 jaar aan Sumi-e en zenmeditatie en geeft les in Europa. Eind mei 2017 komt hij naar Nederland en organiseert demonstraties in Amsterdam, Utrecht, IJsselstein en Katwijk.
Wat is Sumi-e? De Japanse term “Sumi” betekent Oost-Indische inkt, “e” betekent schilderij. Door zenmonniken werd Sumi-e rond 1400 na Christus vanuit China geïntroduceerd in Japan. In Sumi-e zijn een paar streken zwarte (of soms gekleurde) inkt op wit rijstpapier genoeg om de natuur weer te geven. Het is een schets in inkt-tinten, waarbij het witte papier het universum voorstelt en zwarte of gekleurde inkt het verschijnen en verdwijnen van materiële vormen. Het werd in Japan al snel een succes, omdat Sumi-e de werkelijkheid terugbrengt tot z’n pure, naakte vorm, net als de zenbeoefening.
Sumi-e of zenschilderen gaat verder dan een eenvoudige ‘schildertechniek’, het ontstaat vanuit een spirituele openstelling. Het vergt een traditionele methode van oefenen, waardevol voor het trainen van je bewustzijn. Bij het vaardig hanteren van het penseel, overstijg je de grenzen van het eigen ego en kom je in harmonie met je diepste ‘onbewuste staat van zijn’. De traditionele zenmeditatie is hierin een belangrijk hulpmiddel en wordt daarom gecombineerd met Sumi-e schilderen.
Er zijn vier belangrijke onderwerpen: orchidee, bamboe, pruimenbloesem en chrysant vertegenwoordigen de ‘Ki’ of de levensenergie van de vier seizoenen en de vier levensfasen van de mens. De afbeeldingen hebben vaak een symbolische betekenis.
Bamboe staat voor eeuwigdurende vriendschap en een langdurig leven en vertegenwoordigt flexibiliteit geworteld in kracht. Het schilderen ervan versterkt een flexibele innerlijke houding: net als de bamboe, vecht de schilder niet tegen de veranderingen in het leven, maar buigt mee en past zich aan. Degene die zich op deze manier gedraagt is ‘groen in alle seizoenen’, blijft intiem met zichzelf en evenwichtig, zelfs als de seizoenen, de fasen in het leven, veranderen. Echte Sumi-e voldoet aan speciale voorwaarden. Dit soort schilderen heeft niet dezelfde voorbereiding nodig als het westerse schilderen. Het moet zo simpel en spontaan zijn geschilderd dat de ontvankelijkheid voor het leven bij de kijker direct wordt geraakt. Een dansend penseel wordt gedomineerd door de adem. Als de adem er is, is de vitale energie aanwezig, op dat ogenblik roept de penseelstreek het goddelijke op.
Op rijstpapier is maar één penseelbeweging mogelijk voor elk deel van de vorm, alle ‘verbeteringen’ vallen direct op. Alle mentale activiteiten die het beeld compliceren, worden opgegeven. Zo begrijp je dat je gedachten over het leven, niet het leven zelf zijn, het zijn slechts gedachten. Een schilderij leeft als alle aparte onderdelen ervan levend zijn. De schets is inbegrepen in de handeling, elke overbodig detail wordt weggelaten. Sumi-e vangt de essentie van de natuur.
Retoucheringen, toevoegingen of decoraties maken een werk niet beter maar verbergen zijn natuur. Het is net als in de kookkunst, als je teveel smaakmakers en kruiden toevoegt, proef je niet meer wat de natuur heeft voortgebracht.
Deze manier van schilderen is totaal, je hele lichaam doet eraan mee.
Bij Sumi-e schilderen gaat het niet zozeer om ergens ‘goed’ in te worden, of dat het technisch perfect is geschilderd. Iedereen kan het leren. De relatie tussen de leraar en de student is gebaseerd op onderlinge uitwisseling en wederzijdse innerlijke verrijking. Deze relatie is cruciaal in het overwinnen van persoonlijke hindernissen. Alle studenten schilderen in stilte en in een sfeer van kalme harmonie. Er is geen sprake van goed of slecht, en er zijn geen van te voren vastgestelde ambities om een doel te halen. Iedere deelnemer werkt in alle rust aan het ontwikkelen van de eigen ontvankelijkheid voor en artistieke expressie van de essentie van wat men schildert. Via het beoefenen van Sumi-e verdiept men de eigen gevoeligheid voor het leven zelf. Op deze wijze kan een bloem, een bamboeblad of een steen een natuurlijke uitdrukking worden van jezelf.
Beppe Mokuza verwelkomt iedereen die is geïnteresseerd en die een poging wil wagen in deze artistieke expressie die is geworteld in zenmeditatie. Hij organiseert de volgende bijeenkomsten in Nederland:
31 mei 2017: Zencentrum Amsterdam
1 juni 2017: Dharmatalk in Zencentrum Rotterdam
2 juni 2017: Ming Zen Centrum IJsselstein
3 juni 2017: Zentrum Utrecht
7 – 11 juni 2017: Sumi-e en Zenretraite in de Soefi-tempel te Katwijk
Voor meer informatie over Beppe Mokuza: www.sumi-e.it/nl/
(Tekst en illustraties door Beppe Mokuza, vertaling Sonja Nijon)
