• Door naar de hoofd inhoud
  • Skip to secondary menu
  • Spring naar de eerste sidebar
  • Spring naar de voettekst

Boeddhistisch Dagblad

Ontwart en ontwikkelt

Header Rechts

Vijftiende jaargang

Zoek op deze site

  • Home
  • Agenda
    • Geef je activiteit door
  • Columns
    • Andre Baets
    • Dharmapelgrim
    • Bertjan Oosterbeek
    • Dick Verstegen
    • Edel Maex
    • Emmaho
    • Goff Smeets
    • Hans van Dam
    • Jana Verboom
    • Joop Hoek
    • Jules Prast
    • Paul de Blot
    • Rob van Boven en Luuk Mur
    • Ronald Hermsen
    • Theo Niessen
    • Xavier Vandeputte
    • Zeshin van der Plas
  • Nieuws
  • Contact
    • Steun het BD
    • Mailinglijst
  • Series
    • Boeddha in de Linie
    • De werkplaats
    • Recepten
    • De Linji Lu
    • De Poortloze Poort
    • Denkers en doeners
    • De Oude Cheng
    • Meester Tja en de Tao van Niet-Weten – alle links
    • Fabels door Goff
    • Cartoons van Ardan
    • Tekeningen Sodis Vita
    • De derwisj en de dwaas
  • Over ons
    • Redactiestatuut van het Boeddhistisch Dagblad
    • Redactieformule van het Boeddhistisch Dagblad
  • Privacy

Home » Hans van Dam » Agnose is een leeg geloof

Agnose is een leeg geloof

27 februari 2025 door Hans van Dam

Geen heiligen, geen heidenen, geen kerken en geen kerkers.

Wie niet weet is geen priester. Was hij toch een priester, dan was hij geen hogepriester maar een lagepriester die nergens hoogte van kreeg en nergens boven stond. Een legepriester van een leeg geloof.

Nu kan er maar één leeg geloof zijn, want waarin zou het ene lege geloof moeten verschillen van het andere? We kunnen dus beter spreken van hét lege geloof, Ø.

Als religie is het lege geloof gespeend van gebruikelijke infernalia als goden, engelen, duivelen, hemelen, vagevuren, hellen, geschriften, gebeden, voorschriften, gewaden, ornamenten, relikwieën, rituelen en andere licht ontvlambare materialen.

Het lege geloof kent geen gelovigen en geen ongelovigen, geen canonieke werken en geen apocriefe, geen rechtzinnigen en geen vrijzinnigen, geen inquisiteurs en geen martelaren, geen openbaringen en geen crypten, geen kruizen en geen kruisvaarders, geen biechthokjes en geen aflaten, geen kloosters en geen roosters, geen heiligen en geen heidenen, geen kerken en geen kerkers.

Omdat het lege geloof geen enkele vorm van afleiding of voorstelling biedt, is het de meest geconcentreerde religie onder de zon, maar waarop concentreert het zich? Niet op de zon. Niet op de maan. Niet op de hemel. Niet op de aarde.

Het lege geloof concentreert zich op de ruimte. En hoe gek het ook mag klinken, dat is niet niets.

Is het niet de ruimte die de hemellichamen mogelijk maakt? Zonder tussenruimte hadden we een massief universum waarin alles opgesloten zat in al het andere. Dan was het onmogelijk om afstand te nemen. Dan zat je er tot over je oren in.

Zijn het niet de uitsparingen die de letters maken, de spaties de woorden, de interlinies de regels, de marges de boeken? Zonder witruimte hadden we zwartboeken vol zwarte bladzijden, donkere gaten waaruit niets of niemand kon ontsnappen.

Het lege geloof aanhangen, dat is de ruimte hebben, en oog hebben voor de ruimte. Niet als idee, niet als ideaal, niet als ideologie, maar als gegeven. Omdat het zo is. Omdat je niet weet.

Zwart vlak met doorzichtige regenbooglijnen in de vorm van een vrouw met een cape met kap. Ze heeft wat weg van Maria en je zou haast denken dat ze zit te mediteren.
Afbeelding: De ruimte hebben en oog hebben voor de ruimte.

 

Index | vorige | volgende

Deze tekst maakt deel uit van de serie Mystiek voor nitwits. Woord: Hans van Dam. Beeld: Lucienne van Dam. Alle teksten van deze serie in het Boeddhistisch Dagblad. Alle series van Hans van Dam in het Boeddhistisch Dagblad. Disclaimer. Mystiek voor nitwits op NietWeten.nl.

Categorie: Hans van Dam Tags: mystiek, Mystiek voor nitwits, niet-weten

Lees ook:

  1. De weg naar God leidt weg van God
  2. Slijk in slik; speuren naar sporen van agnose
  3. Waarom God nooit antwoord geeft
  4. De enige echte quiëtist is een dode quiëtist

Elke dag het BD in je mailbox?

Elke dag sturen we je een overzicht van de nieuwste berichten op het Boeddhistisch Dagblad. Gratis.

Wanneer wil je het overzicht ontvangen?

Primaire Sidebar

Door:

Hans van Dam

Hans van Dam is de auteur van de Agnosereeks, een serie van 13 boeken over niet-weten. Lees ze gratis op NietWeten.nl of in het BD of als paperback tegen kostprijs. Contact. 
Alle artikelen »

Agenda

  • Agenda
  • Geef je activiteit door

Ochtend- of avondeditie

Ochtend- of avondeditie ontvangen

Abonneer je

Elke dag gratis een overzicht van de berichten op het Boeddhistisch Dagblad in je mailbox.
Inschrijven »

Agenda

  • 23 mei 2026
    Abhidhamma niveau 1, deel 2
  • 23 mei 2026
    Workshop meditatie - Meditatie in actie
  • 28 mei 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • 29 mei 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • 30 mei 2026
    Workshop Kum Nye - Ons ware zelf belichamen
  • 1 juni 2026
    ACTIVITEITEN Stichting Bodhisattva
  • 4 juni 2026
    Meditatie, Dhamma en reflectie
  • 4 juni 2026
    Lezing Hoe je een natuurlijk leider wordt
  • bekijk de agenda
  • De werkplaats

    De werkplaats.

    Boeddhistische kunstenaars

    Artikelen en beschrijvingen van en over het werk van boeddhistische kunstenaars. Lezers/kunstenaars kunnen zich ook aanmelden met hun eigen werk.
    lees meer »

    Pakhuis van Verlangen

    In het Boeddhistisch pakhuis van verlangen blijven sommige teksten nog een tijdje op de leestafel liggen.

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (29)

    gastauteur - 17 mei 2026

    Arjan Mulder: 'Het boeddhisme is voor mij een persoonlijke tocht. Ik weet dat dit niet wordt aangeraden, maar ik kan niet zo veel met bijeenkomsten. De meditatie-ochtenden en weekend-retraites die ik heb bezocht, leverden mij vooral 'ongeloof op – over starre interpretaties en rituelen, met weinig ruimte voor gesprek.'

    De Poortloze Poort voor nitwits, koan 6 – Hoe Boeddha met een bloem een opvolger koos

    Hans van Dam - 17 mei 2026

    Dit is een bloem, verklaarde Boeddha, mooi hè?

    Boeddhistische doeners en denkers – de serie (27)

    gastauteur - 15 mei 2026

    Loekie: 'Ik ben ook heel dankbaar dat dit op mijn pad is gekomen. Dat het voor mij als leek mogelijk is om met een groep van 60 mensen tien dagen op de Drentse hei samen te mediteren en te leren over het boeddhisme, dat is echt heel bijzonder.’

    Taigu – Het lijden in de wereld

    Jules Prast - 24 april 2026

    Het komt Taigu voor dat boeddhisme te vaak gaat over ‘verlichting’ en te weinig over het lijden in de wereld, dat eerst moet worden opgelost voordat iemand zich in spirituele zin bevrijd kan wanen. Het existentiële kerndilemma van boeddhisme is dat wij ieder delen in de rotheid van de wereld, terwijl wij over het vermogen beschikken onze bevrijding dichterbij te brengen door het lijden van de ander te verminderen. In sommige teksten wordt dit vermogen ‘boeddhanatuur’ genoemd.

    BUN-voorzitter Michael Ritman: ‘de waarheid van de dharma kan niet aangetast worden door wangedrag van een leraar’

    Nicole Mulders - 14 november 2025

    Eind november 2025 neemt Michael Ritman afscheid als voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN). In maart 2020 interviewde Nicole Mulders hem voor het Boeddhistisch Dagblad. De boeddhistische wereld verkeerde geruime tijd voor dat interview in zwaar weer door seksueel- en machtsmisbruik door boeddhistische leraren. Het aantal leden van de BUN is van 37 naar ruim 50 gegroeid, onder meer door de aansluiting van Aziatische boeddhistische tempels waar Ritman het contact mee aanging.

    Meer onder 'pakhuis van verlangen'

    Footer

    Boeddhistisch Dagblad

    over ons

    Recente berichten

    • Gemoedsrust is vrede hebben met je onvrede
    • Het perron geluk
    • The Rights Forum – uitspraken Tweede Kamerlid Gidi Markuszower moreel verwerpelijk
    • Echte wakkerheid is gratis – cafeïne-ontwenning als zelfstudie
    • Pinksteren verbindt werelden

    Reageren

    We vinden het geweldig om reacties op berichten te krijgen en op die manier in contact te komen met lezers, maar wat staan we wel en niet toe op de site?

    Over het BD

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten.
    Lees ons colofon.

    Zie ook

    • Contact
    • Over ons
    • Columns
    • Reageren op de krantensite

    Het Boeddhistisch Dagblad is een onafhankelijk journalistiek webmagazine over boeddhistische thema’s en inzichten. Lees ons colofon.