Auke Leistra was de veertig al gepasseerd toen hij erachter kwam dat hij in zijn eerste anderhalve levensjaar lange tijd niet bij zijn moeder had gewoond, omdat ze toen ‘psychisch labiel’ was. Hij werd ondergebracht bij een verre tante, van wie hem nooit meer was verteld dan dat ze ‘hem had leren lopen’.
Het was een late openbaring die zijn verstoorde verhouding met het leven in het algemeen en zijn moeder in het bijzonder in een verhelderend licht zette. Bij dat vaak wat schrille licht schreef hij Ander woord voor moeder.
Leistra vertelt in een interview hoe zijn moeder zwanger van de vierde het niet aankon, omdat ze ‘psychisch labiel’ was. De kleine Auke wordt door zijn vader naar zijn zus gebracht, om zijn moeder te ontlasten, er ontstaat letterlijk en figuurlijk een afstand tussen moeder en kind.
Wanneer een oom sterft, ook Auke geheten, komt vader over voor de begrafenis en wil de kleine Auke meenemen. Maar tante zegt: ‘De ene Auke is dood, de andere houd ik hier.’ De situatie is onhoudbaar en na maanden moet Auke weer terug naar zijn moeder. Maar zijn tante, die hem had leren lopen, was intussen gevoelsmatig zijn moeder geworden en met zijn echte moeder kwam geen band meer tot stand.
De bundel is opgebouwd uit drie delen. Het eerste heet ‘Verwijdering’, daarna komt ‘Variaties op een thema’ en tot slot ‘Toenadering’. Leistra: ‘De laatste jaren van mijn moeders leven werd ze dementerend en veranderde onze verhouding. Voor het eerst in mijn leven was er sprake van een band. Ik ging met haar wandelen in een rolstoel en dan raakten we elkaar aan; er kwam meer menselijkheid tussen ons.’
Auke Leistra (1958) is literair vertaler en heeft werk vertaald van onder meer Paul Theroux en John Updike, David Sedaris en Roald Dahl. In de jaren negentig heeft hij enkele korte verhalen gepubliceerd in het literaire tijdschrift Maatstaf. Ander woord voor moeder is zijn poëziedebuut.
Bij nader inzien
Als kind kon ik ’s avonds in de schemering
geen raam voorbijlopen zonder een blik
in de verlichte huiskamer te werpen
en achter elk gezicht dat ik daar zag
een peilloos verdriet te vermoeden.
Veel later pas zou ik begrijpen
dat elk raam waar ik als kind
een blik in had geworpen
een spiegel was geweest.
Tekst Auke Leistra, uitgever Elikser, Leeuwarden, ISBN 978946365674 Nur 306. Prijs € 17,50. Koop je boeken bij de fysieke en erkende boekhandel.
Op YouTube zijn vier gedichten te horen, voorgelezen door Auke Leistra zelf, waarbij een animatie is gemaakt door Tali Farchi.
