‘Wanneer je de zinloosheid en leegheid inziet van het zoeken naar vrijheid buiten jezelf, keer je je naar binnen en ga je op zoek naar voldoening en vervulling van binnenuit. Dit is de vrijheid van het boeddhisme.’
— Ajahn Brahmāli
Wat betekent het eigenlijk om vrij te zijn? En hoe verhoudt die vrijheid zich tot de manier waarop we ons dagelijks leven leiden?
We zijn geneigd vrijheid te zien als iets wat we moeten veroveren: meer controle krijgen, obstakels overwinnen, onafhankelijk worden, bereiken wat we willen. Maar volgens Ajahn Brahmāli ligt ware vrijheid ergens anders. Ze ontstaat wanneer we leren begrijpen wat ons gevangenhoudt en de voorwaarden ontwikkelen voor innerlijke vrijheid.
Dit vormt de kern van zijn beoefening: vrijheid is geen abstract ideaal, maar een weg die stap voor stap kan worden bewandeld. Ajahn Brahmāli beschrijft die weg op een heel praktische manier. Daarbij is een wijze leraar van grote waarde: iemand die ons kan begeleiden, ons kan helpen onderscheid te maken tussen wat werkelijk bevrijdend is en wat ons juist op een dwaalspoor brengt. De beoefening vraagt om de juiste hulpmiddelen en een steeds diepere zuivering van het hart. Meditatie speelt daarin een belangrijke rol. Door beter te begrijpen hoe de geest werkt, kunnen we ook beter zien hoe verlangen, afkeer, angst en gehechtheid ons handelen sturen.
Meegaan met de stroom
Een beeld dat Ajahn Brahmāli gebruikt, is dat van meegaan met een stroom die in de juiste richting voert.
Vrijheid ontstaat niet door steeds meer controle en wilskracht uit te oefenen. Het gaat er eerder om de oorzaken en voorwaarden te ontwikkelen die ons in de goede richting voeren: wijsheid, ethisch handelen, aandacht, meditatie, vriendelijkheid en het vermogen om los te laten.
Daarbij wordt ons dagelijks leven zelf onderdeel van de beoefening. Onrust, frustratie, verlangen, angst en onzekerheid zijn niet alleen hindernissen die we moeten zien kwijt te raken. Ze kunnen ons laten zien hoe de geest werkt en waar we nog vastzitten.
Een andere kijk op geluk
Een belangrijk inzicht op deze weg is dat we onze vrijheid vaak zoeken op de verkeerde plaats.
We proberen omstandigheden te veranderen, anderen te beïnvloeden, meer zekerheid te krijgen of iets te bereiken waarvan we hopen dat het ons tevreden zal maken. Maar wat ons vandaag gelukkig maakt, kan morgen veranderen. Zolang ons welzijn afhankelijk blijft van wat er buiten ons gebeurt, blijft het kwetsbaar.
De beoefening richt daarom de aandacht naar binnen. Niet om ons van de wereld af te keren, maar om rechtstreeks te onderzoeken wat er in onszelf gebeurt.
Langzamerhand ontstaat er meer ruimte tussen wat we ervaren en hoe we erop reageren. We hoeven niet iedere gedachte te geloven, iedere emotie te volgen of iedere impuls om te zetten in handelen.
Zo krijgt vrijheid een heel concrete betekenis: niet langer voortdurend geregeerd worden door wat we verlangen, vrezen of afwijzen.
Een zachte weg
Deze weg hoeft niet hard of streng te zijn. Integendeel: vriendelijkheid en goedheid vormen volgens Brahmāli een belangrijke basis van de beoefening.
‘Alles wat we in het leven doen, zou moeten worden omgezet in een pad van vriendelijkheid en goedheid. Als we zo denken, zullen we met maximale snelheid vooruitgaan.’
Ook de manier waarop we naar onszelf kijken maakt daar deel van uit. Het gaat niet om een strijd tegen een ‘verkeerde’ versie van onszelf, maar om steeds helderder te leren zien wat lijden veroorzaakt en wat leidt tot vrede.
Tien dagen om te oefenen
Wie deze benadering niet alleen wil horen of lezen, maar werkelijk wil ervaren, krijgt daarvoor in november een bijzondere kans: tien dagen intensief oefenen met drie zeer ervaren Dhammaleraren. Deelnemers uit alle continenten meldden zich hiervoor reeds aan; er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar.
Van 13 tot en met 22 november 2026 vindt in het Tibetaans Instituut Yeunten Ling in Huy de tiendaagse stilteretraite Flowing to Freedom plaats. De retraite wordt georganiseerd door InzichtMeditatie Antwerpen (IMA) in samenwerking met Samita en wordt begeleid door Ajahn Brahmāli, Bhikkhunī Ayya Kārunikā en Venerable Vimala.
Het is een retraite in nobele stilte, met begeleide en stille meditatie, afwisselend zittende en lopende meditatie, Dhamma-lezingen, onderricht met gelegenheid tot vragen en persoonlijke gesprekken met de leraren. Ook het dagelijkse leven – werken, eten en rusten – wordt onderdeel van de beoefening.
De drie leraren brengen ieder hun eigen ervaring en perspectief mee. Ajahn Brahmāli staat bekend om zijn grondige kennis van de vroege boeddhistische teksten. Ayya Kārunikā is een ervaren Theravāda-non en abdis van Santi Forest Monastery in New South Wales, Australië. Venerable Vimala, oprichter van Tilorien Monastery in de Belgische Ardennen, richt zich op het toegankelijk maken van de vroege boeddhistische leer en het ondersteunen van de bhikkhunī-traditie.
De retraite is opgezet als een beoefening in de geest van dāna, vrijgevigheid. De kosten voor verblijf en maaltijden worden gedragen door bijdragen van deelnemers en eerdere donateurs.
Misschien is vrijheid uiteindelijk niet iets wat we moeten veroveren.
Misschien begint ze wanneer we leren zien welke richting werkelijk bevrijdend is – en bereid zijn die weg te gaan.
Zoals Ajahn Brahmāli zegt:
‘We denken dat we in vredige tijden leven, maar voor je het weet begint alles de verkeerde kant op te gaan. Elke keer dat je een krant openslaat, elke keer dat je iets over de wereld hoort, kan dat je een les over de werkelijkheid leren en je helpen de aard van de wereld te begrijpen.’
Meer informatie en inschrijven: InzichtMeditatie Antwerpen – Flowing to Freedom
