De boom waaronder Boeddha verlicht raakte, in noordoost-India, staat er nog. In Bodghaya was de betreffende Bodhiboom versierd met oranje linten. Aan de voet van de boom de voetstappen van Boeddha in loopstenen zichtbaar.
De vraag of Gautama echt bestaan heeft, en waar zijn graf in dat geval te vinden is, vond ik destijds niet zo relevant, toen ik begin jaren negentig voor het eerst in India was, en ook Bodghaya aandeed, niet speciaal als boeddhist.
Wat me het meest is bijgebleven van mijn bezoek aan de dikke boom waaronder Boeddha al mediterend verlicht raakte, waarbij hij mogelijk vooral aan zichzelf dacht en toen pas aan arme mensen om hem heen, was een ontmoeting met een Thaise monnik die in Bodghaya op bedevaart was.
Misschien was zijn Thaise zachtaardigheid, zijn vriendelijkheid, een deel van de rol die hij als boeddhistische pelgrim speelde in India, zeker tegenover buitenlanders die hem belangstellend bejegenden. Maar daarvoor duurde het gesprek te lang, was zijn gemeende interesse in mij te authentiek.
Nog steeds vraag ik me af of het wel zo kies was om tijdens die reis Bodghaya aan te doen, maar ook hindoetempels waar bijvoorbeeld levende apen werden aanbeden en losgelaten op toeristen. De aapgod Hanuman werd zo gunstig gestemd?
Het boeddhisme wortelt in India, zeker, maar het werd er marginaal. Boeddhistische varianten die wel beklijfden, zoals Thais en Chinees boeddhisme of het boeddhisme in Tibet, met weer invloeden van de animistische Boncultus, zorgden ervoor dat Westerlingen sinds de jaren ’60 met het boeddhisme in aanraking kwamen.
Al snel werd de boel door de tweede generatie Bloemenkinderen (junks, hun dealers, pooiers en groupies) geperverteerd en samengevat als het Tibetaans Dodenboek voor Dummies verklaard, want ik ben ok en wierook ruikt lekker . En oh ja, die vervelende kinderen moesten maar blij zijn dat ze kost en inwoning mochten genieten mij meneer of mevrouw de sekteleider, samen met mamma bijvoorbeeld.
Over mijn bezoek aan Bodghaya denk ik nog steeds hetzelfde als een week erna, ergens in de jaren ’90. Behalve de boeddhistische monnik uit Thailand ontmoette ik in India niet één andere authentieke boeddhist, ook niet tijdens de twee reizen erna.
Bodghaya, het tempelcomplex onder de Bodhiboom waaronder de adellijke, eens steenrijke en getrouwde Siddharta het nirvana bereikte, is het Lourdes van India.
