Meditatie op de dood is één van de fundamentele basisvormen van boeddhistische meditatie. Het opzet van zulke meditatie is het produceren van spirituele urgentie: je weet niet wanneer je dood gaat, span je daarom nú in om tot ontwaken te komen vooraleer het te laat is.
Guy Dubois
Guy – Waakzaamheid (P. appamado)
Waakzaamheid staat voor oplettendheid, voor aandacht.
Guy – Wedergeboorte – Opnieuw ‘worden’ (P. bhava)
Elk moment dat de dhammanuvatti een keuze maakt (sankharas van resp. verlangen en afkeer), creëert hij zijn wereld, ‘wordt’ (!) hij opnieuw geboren. Bhava. ’Weder-geboren’.
Guy – Alles wat we ervaren, wordt voorafgegaan door het denken
‘Alles wat we ervaren, wordt voorafgegaan door het denken; [Alles wat we ervaren] heeft denken als hun leider. Alles ontstaat uit gedachten. Wie spreekt of handelt met onzuivere gedachten, zal achtervolgd worden door lijden, zoals het karrenwiel de hoef van het lastdier volgt.’
Guy – Inzicht
Inzicht in Dhamma vergt géén verwoording, géén visualisatie, géén speculatie, géén inbeelding, geen geloof.
Guy – Wijsheid (P. panna) en Mededogen (P. karuna)
In de Dhammapada Sutta lezen we: ‘Wees opmerkzaam en spiritueel éénpuntig, innerlijk stabiel en geconcentreerd.’
Guy – Wij zijn allen voorbijgangers…
Vergankelijkheid is overal en op élk moment tastbaar aanwezig voor wie ‘kijkt’. Maar zijn we er ons bewust van? Dat is nochtans wat de Boeddha ons aanraadt om wakker te worden. Om te ontwaken.
Guy – De kern van Dhamma
Dhamma staat voor de natuurwet, de ‘zo-heid’ van de dingen, de wérkelijke werkelijkheid (P. yatha-bhuta), i.c. het proces van ontstaan en vergaan.
Guy – Een opdracht en een wens
Mijn beste kalyanamitta, voor jou heb ik een opdracht en een wens… Bouw onverstoorbaar verder aan je vormloze stupa. Met vallen en opstaan. Met ontstaan en vergaan. Telkens met mínder verlangen en mínder hechting. Steevast met méér volharding. Adhitthana.
Guy – Dhamma heeft slechts één smaak
‘Net zoals de oceaan slechts één smaak heeft, de smaak van zout, zo heeft mijn Leer slechts één smaak: de smaak van bevrijding.’
Guy – Inzicht
Inzicht kan voor de dhammanuvatti slechts ontstaan wanneer de omstandigheden er rijp voor zijn, d.i. wanneer de vereiste oorzaken (P. hetu’s) en voorwaarden (P. paccaya’s) ertoe aanwezig zijn.
Guy – De Drievoudige Training (P. tisikkha)
De acht stappen van het pad versterken en ondersteunen elkaar voortdurend. Wanneer het Pad als geheel sterk ontwikkeld is, realiseert de beoefenaar zichzelf. Het ‘samenkomen’, het ‘congrueren’ van de acht factoren vormt de apotheose.
Guy – Opdracht
Spiegel je aan de Man in wiens voetsporen je loopt.
Guy – Wees een bevoorrechte getuige
De Boeddha benadrukt in talloze voordrachten dat we onze zintuigen moeten beheersen als een ontwaakt persoon. Als een ‘edel mens’ (P. ariya-puggala). Niet als een wereldling (P. puthujjana).
Guy – Zelfrealisatie (P. nibbana)
Zelfrealisatie staat voor verstilling, tot rust komen (P. samatha). Voor ‘koel worden’ (P. sitibhava). Voor innerlijke vrede (P. shanti).
Guy – De Stroombetreder (P. sotapanna)
Een stroombetreder is een nobele discipel die ziet. Het is een edel persoon die tot inzicht gekomen is. Die de ware Dhamma verworven heeft. Die de ware Dhamma begrijpt. Die de nodige wijsheid verkregen heeft. Die de stroom van Dhamma betreden heeft.
Guy – De metafoor van de oceaan
De stroombetreder (P. sotapanna) wéét (P. janati) dat ‘geboorte’ en ‘dood’ slechts concepten zijn van zijn onwetende geest. Dat het begoochelingen zijn van het bewustzijn dat zich per se een separate plaats wil toemeten in het Geheel. Een bewustzijn dat zich—volkomen illusoir—een onafhankelijke, eeuwige ‘ziel’ droomt (P. sassata-ditthi).
Guy – Vergankelijkheid (P. anicca)
Vergankelijkheid is de sleutel tot inzicht: beseffen dat het niet onze vergankelijkheid is die ons doet lijden, maar wél ons verlangen om bestendig te zijn.
Guy – De plaats waar je de stroom betreedt (P. sotapatti)
… Richt je aandacht op je ademhaling. Volg de inkomende adem. De uitgaande adem. Ervaar de vreugde (P. piti) en het geluk (P. sukha) van je beoefening.
Guy – De Stroom
Het kenmerk van een stroom is om te stromen. Alles wat in de stroom terechtkomt, wordt met de stroom meegevoerd.
Guy – Weinig stof op de ogen hebben
Dan, énkel dán, priemt het licht door het bladerdak.
Guy – Omarm vergankelijkheid, onvrede en zelfloosheid
Telkens we ons verzetten tegen verandering en vergankelijkheid (P. anicca) roepen we lijden (P. dukkha) op. Als mens zijn we geconditioneerd in het amechtig grijpen naar zekerheid, naar vastigheid, naar stabiliteit. Ad absurdum. We dromen ons zelfs een wedergeboorte. Of een eeuwige ziel.
Guy – De Middenweg (P. majjhima patipada)
‘Mijn pad is de middenweg—er is geen begin, er is geen einde. Wij zijn altijd in het midden, groeien eeuwig, ontspruiten, bloeien, vinden nieuwe ruimte.’
Guy – Dhamma is vrij van sektarisch denken
De wijsheid van het Theravada is volkomen conform aan de wijsheid van het Mahayana.
