Dalai Lama bedankt Nederland namens Tibetanen op Paleis Soestdijk, zestig jaar na historische tv-actie

Prins Carlos de Bourbon de Parme, kleinzoon van prins Bernhard, en Hugo Brouwer, zoon van Cees Brouwer, spreken.

Op zaterdag 24 oktober 2026 herdenkt de Stichting Tibetaanse Gemeenschap Nederland, met steun van Stichting Vluchteling, op Paleis Soestdijk de eerste live uitgezonden nationale inzamelingsactie in de Nederlandse televisiegeschiedenis. Precies zestig jaar geleden werd vanuit de circustent van Toni Boltini in de paleistuin geld ingezameld voor vluchtelingen. Het grootste deel van de Nederlandse opbrengst ging naar Tibetaanse vluchtelingen in India. Tijdens de herdenking zaterdag bedankt de Dalai Lama Nederland voor deze levensveranderende inzamelingsactie. Zijn dankwoord wordt voorgelezen door zijn vertegenwoordiger in Brussel.

Een avond die levens veranderde

Op 24 oktober 1966 keek heel Nederland live mee, tijdens een tv-avond die werd gepresenteerd door Mies Bouwman. De Nederlandse actie bracht ongeveer 9,5 miljoen gulden op, waarvan zo’n 9 miljoen direct naar Tibetaanse vluchtelingen ging. In dezelfde dagen zamelden Noorwegen, West-Duitsland en Zwitserland in voor dezelfde zaak. De avond was onderdeel van een Europese vluchtelingencampagne in achttien landen, die in totaal zo’n 65 miljoen gulden opbracht. Met dat geld konden duizenden Tibetanen die na 1959 naar India waren gevlucht een nieuw bestaan opbouwen.

Zestig jaar later: van vluchtelingen tot gemeenschap

Wat de Europese solidariteit betekende, is nog altijd te zien in Zuid-India. Met het geld van de campagne werd een gezamenlijk Europees project opgezet, met Cees Brouwer als vertegenwoordiger in India. In 1968 richtte dat project de Indiase partnerorganisatie MYRADA op. De deelstaat Mysore (nu Karnataka) stelde zo’n 6.000 hectare grond beschikbaar voor ongeveer 16.000 Tibetanen. In nederzettingen als Bylakuppe, Mundgod, Kollegal en Hunsur kregen families een huis en een stuk landbouwgrond. Er kwamen wegen, drinkwater, scholen en ziekenhuizen, en de bewoners richtten landbouwcoöperaties op. In 1978 was het project afgerond.

Die nederzettingen behoren nog steeds tot de grootste Tibetaanse gemeenschappen buiten Tibet. Ze werden de basis waarop Tibetanen in ballingschap hun kloosters, scholen, taal en cultuur opnieuw konden opbouwen. Volgens de demografische telling van de Tibetaanse regering in ballingschap uit 2009 kan ruim 82 procent van de Tibetanen in India, Nepal en Bhutan lezen en schrijven, en gaat 85 tot 90 procent van de kinderen naar school. De kinderen en kleinkinderen van de eerste vluchtelingen konden daardoor studeren en een bestaan opbouwen, in India en ver daarbuiten. In Europa wonen inmiddels zo’n 24.000 Tibetanen, van wie ongeveer 1.400 in Nederland. Veel van hen hebben ouders of grootouders die hun eerste huis en school in India te danken hadden aan de hulp uit 1966.

Prins Bernhard en Cees Brouwer geëerd

Tijdens de bijeenkomst worden prins Bernhard en Cees Brouwer geëerd. Prins Bernhard was voorzitter van de Europese werkgroep die de campagne organiseerde en opende de actie in zijn eigen tuin. Cees Brouwer, verzetsheld en initiatiefnemer van de tv-avond, richtte tien jaar later, in 1976, Stichting Vluchteling op. Die stichting bestaat dit jaar vijftig jaar en ondersteunt de herdenking. Zijne Koninklijke Hoogheid prins Carlos de Bourbon de Parme, kleinzoon van prins Bernhard, en de familie van Cees Brouwer zijn bij de herdenking aanwezig. Prins Carlos en Hugo Brouwer, zoon van Cees Brouwer, voeren allebei het woord. De Tibetaanse Gemeenschap Nederland is de familie van prins Bernhard bijzonder dankbaar voor hun betrokkenheid bij deze herdenking.

‘Veel Tibetanen in Europa hebben ouders of grootouders die dankzij die ene avond zijn opgevangen,’ zegt Norbu Tsering, voorzitter van de Tibetaanse Gemeenschap Nederland. ‘Wij komen niet alleen een gebeurtenis herdenken. Wij zijn er zelf het gevolg van. Zestig jaar later willen we Nederland daarvoor bedanken, op de plek waar het begon.’