Greenpeace Afrika heeft bij het Afrikaanse Hof voor de Rechten van Mensen en Volkeren (AfCHPR) een amicus curiae-verklaring ingediend, waarin wordt gesteld dat de vernietiging van het klimaat een systematische en voortdurende schending vormt van de rechten van mensen op het hele Afrikaanse continent. In de verklaring wordt expliciet verwezen naar de verwoestende gevolgen van de geplande uitbreiding van ’s werelds grootste vleesbedrijf, JBS, naar Nigeria. Deze vleesgigant is sinds 2025 op papier een Nederlands bedrijf.
In de verklaring stelt Greenpeace Afrika dat de winning van fossiele brandstoffen, mijnbouw, ontbossing en industriële landbouw een bedreiging vormen voor het recht op leven, gezondheid, voedsel, water en een gezond milieu. Regeringen hebben – op grond van het Afrikaans Handvest – de bindende plicht om schade te voorkomen, transparantie en inspraak te waarborgen, en de getroffen bevolking schadeloos te stellen.
“Deze zaak draait om gerechtigheid voor gemeenschappen in de frontlinie die nu al de prijs betalen voor een klimaatcrisis waarvoor zij het minst verantwoordelijk zijn,” aldus Eugene Perumal van Greenpeace Afrika. “Overal op het continent leven mensen al met de gevolgen van beslissingen die zonder hun toestemming zijn genomen. We vragen het Hof te bevestigen dat regeringen hun bevolking moeten beschermen en een harde lijn moeten trekken tegen de voortdurende straffeloosheid van bedrijven.”
Uitbreidingsplannen JBS
In de verklaring wordt specifiek gewezen op het toenemende risico van de uitbreiding van de industriële veeteelt – een relatief nieuwe maar snel opkomende en bedreigende ontwikkeling op het continent. In tegenstelling tot traditionele veeteelt en kleinschalige landbouw zorgt de industriële vleesproductie voor ernstige milieuschade, stimuleert ze ontbossing en verschuift ze de controle over voedselsystemen van de lokale bevolking naar multinationale ondernemingen.
In het kader van deze bredere trend wordt in het rapport verwezen naar de geplande uitbreiding van vleesgigant JBS – sinds 2025 op papier een Nederlands bedrijf – naar Nigeria. De voorgestelde investering van USD 2,5 miljard in industriële vleesverwerking illustreert hoe de mondiale agro-industrie voet aan de grond probeert te krijgen op Afrikaanse markten.
JBS heeft een intentieverklaring ondertekend met de Nigeriaanse regering voor de bouw van zes industriële vleesverwerkingsfabrieken; naar verluidt heeft ten minste één Nigeriaanse deelstaat 1,2 miljoen hectare grond voor het project toegezegd. De intentieverklaring (MoU) is niet openbaar gemaakt en lokale gemeenschappen zijn naar eigen zeggen niet geraadpleegd. Formele verzoeken om openbaarmaking van informatie, ingediend door maatschappelijke organisaties met betrekking tot de overeenkomst en de sociale en milieueffectrapportages die bij investeringen van deze omvang horen, zijn onbeantwoord gebleven. Dit leidt tot zorgen over de effecten van de uitbreidingsplannen voor het milieu, lokale economieën en voedselsystemen.
Juridische onderbouwing
Onder verwijzing naar artikel 21, lid 5, van het Afrikaans Handvest – dat staten verplicht “alle vormen van buitenlandse economische uitbuiting uit te bannen, in het bijzonder die welke wordt bedreven door internationale monopolies” – betoogt Greenpeace dat het faciliteren van de uitbreiding van commerciële bedrijven, zonder transparantie, publieke participatie of milieueffectrapportage, een directe schending vormt van de plicht tot bescherming.
De verklaring verwijst naar het baanbrekende precedent van SERAC v. Nigeria (2001) die voortkwam uit de rampzalige olie-activiteiten van Shell in Ogoniland. Daarin werd vastgesteld dat staten een positieve plicht hebben om bedrijven te reguleren, effectbeoordelingen uit te voeren en te publiceren en zinvolle participatie van de bevolking te garanderen voordat grote industriële ontwikkelingen doorgaan.
“De projecten die vandaag worden goedgekeurd, bepalen wie in de toekomst zeggenschap heeft over ons land, onze voedselsystemen en de gezondheid van onze planeet”, aldus Elizabeth Atieno van Greenpeace Afrika. “We rekenen op het Hof voor een krachtig advies dat de rechten van Afrikaanse gemeenschappen om nee te zeggen tegen exploitatiegerichte landbouw versterkt en een duidelijke boodschap afgeeft aan uitbuitende bedrijven dat hun tijd om straffeloos op dit continent te opereren voorbij is.”
