Dit artikel is in juli 2012 voor het eerst gepubliceerd in het BD. Naar aanleiding van vragen van lezers op het artikel ‘Geen nieuws is goed nieuws?’ van André Baets, plaatsen wij het opnieuw. Lama Karta, die in het artikel genoemd werd, overleed op 23 februari.

grondwet BelgiëAnders dan in Nederland ontvangen boeddhistische organisaties en personen in België staatssteun. De subsidie wordt verstrekt door het ministerie van justitie en is gebaseerd op de Belgische grondwet, waarin staat dat de ‘wedden en pensioenen van de bedienaren der erediensten  ten laste van de staat komen.’

Boeddhistische bedienaren (of voorgangers) kunnen lama’s, zenmeesters en leken zijn. Als de Boeddhistische Unie van België (BUB) naar verwachting over enkele maanden haar huiswerk heeft afgerond, is het aan de federale regering van België om de definitieven erkenning te verlenen. De koepel is druk bezig met het opzetten van een financieringsstructuur voor de erkende verenigingen en de organisatie van, voor wat genoemd wordt, diensten voor morele bijstand in  het ziekenhuiswezen of in het gevangeniswezen. Daartoe wordt de opleiding van moreel consulent ontwikkeld. Inmiddels is een opleiding voor boeddhistisch leraar in het regulier onderwijs van de grond gekomen.

De BUB diende in maart 2006 een aanvraag tot officiële erkenning van het boeddhisme in. In 2008 erkende de federale overheid het boeddhisme als een organisatie die ‘morele diensten verleent op basis van een niet-confessionele levensbeschouwing’.

De BUB ontvangt vanaf dat jaar jaarlijks een bedrag van 150.000 euro om de kosten van het nationaal secretariaat te financieren.

De in 1981 als Federatie van Boeddhistische Verenigingen in België opgerichte BUB is de koepelorganisatie waarin negentien organisaties uit vrijwel alle boeddistische stromingen zijn verenigd. Ze wil die verenigingen samenbrengen en hen aanzetten tot samenwerking.

Niet alle boeddhistische organisaties zijn lid van de  koepel. Maar volgens secretaris-generaal Koen Vermeulen van de BUB betekent dat niet dat deze organisaties afwijzend staan tegenover de koepel. ‘Het is een proces dat groeit,’ zegt hij. De BUB is namens boeddhistisch België naar de overheid toe de officiële en enige belangenbehartiger.

RK kerkBelgië financiert zes erkende erediensten –de katholieke, protestantse-evangelische, anglicaanse, orthodoxe, islamitische en israëlitische. Daar werden later de niet-confessionele levensbeschouwingen aan toegevoegd: de vrijzinnigen (sinds 1993) en het boeddhisme (sinds 2008). Erkenning door de federale overheid heeft onder meer tot gevolg dat het salaris en het pensioen van de religieuze leider van de eredienst door de staat worden uitbetaald, evenals de wedden en pensioenen van de bedienaren van de eredienst die tot het kader behoren.Huy, Stupa Huy

Over de hoogte van de toekomstige wedde van boeddhistische monniken, leraren en leken, die als ‘bedienaren’ aan de slag gaan, zijn nog geen cijfers bekend. Te vergelijking, een secretaris-generaal van het executief van de moslims in België ontvangt jaarlijks een wedde van rond de 45.000 euro. De vergoeding voor imams  in verschillende rangen bedraagt tussen de 14.000 en 19.000 euro. Exclusief kinderbijslag en andere toeslagen. De gewesten en steden in België betalen verplicht de huisvesting van de bedienaars. Na hun werkzame leven ontvangen de voorgangers een pensioen.

Levensbeschouwelijke stromingen in België worden door de overheden niet op een gelijke manier behandeld. Bijna tachtig procent van de overheidsmiddelen die de federale overheid vrijmaakt voor het personeelskader van erediensten en levensbeschouwingen- 72 van de 91 miljoen euro, gaat naar de katholieke kerk. Dat heeft onder meer te maken met het gegeven dat voor de katholieke eredienst het aantal inwoners van een parochie –ongeacht het geloof– richtinggevend is, terwijl voor andere erediensten het aantal effectieve aanhangers wordt geteld.

Het is moeilijk te zeggen hoeveel boeddhisten er momenteel in België zijn. Net zo min als elders bestaan er in België instanties die bepalen wie er al dan niet boeddhist is. Zelfs in boeddhistische centra wordt niet gevraagd of men de leer van de Boeddha werkelijk volgt. Dat wordt beschouwd als een persoonlijke aangelegenheid. Volgens de volkstelling van 2001 waren er op een bevolking van ongeveer tien miljoen Belgen naar schatting 10.000 boeddhisten van Belgische nationaliteit.

Uit een recenter onderzoek van de Katholieke Universiteit Leuven blijkt dat volgens ‘insiders’ enkele  tienduizenden mensen in België het boeddhisme ernstig neemt. Cijfers schommelen tussen 20.000 en 40.000 volgelingen van Boeddha. Koen Vermeulen, secretaris-generaal van de BUB: ‘Ik schat dat het cijfer van rond de 50.000 boeddhisten in ons land aardig in de buurt komt van de werkelijkheid. Veel mensen worden geinspireerd door de beginselen van het boeddhisme, maar noemen zich geen boeddhist. Soms hebben ze een dubbele overtuiging, zijn daarnaast moslim of christen. Daardoor wordt een goede registratie moeilijk. Wat we wel weten is dat de invloed van het boeddhisme op de samenleving groot is. Daar wordt steeds meer naar verwezen als het bijvoorbeeld om tolerantie gaat. ’

Net als in de rest van Europa is het boeddhisme in België vooral een fenomeen van westerse ‘bekeerlingen’. Er zijn weinig etnische boeddhisten in België. Een belangrijke verklaring hiervoor is dat België geen kolonies had in overwegend boeddhistische landen.

Pas vanaf de jaren zestig kwam er een Aziatische migratie naar België op gang. Ten gevolge van de Vietnamoorlog bijvoorbeeld kwamen er duizenden Vietnamese en honderden Laotiaanse vluchtelingen naar België. Ook Cambodjaanse vluchtelingen zochten hun heil in België, op de vlucht voor de gruwel van het Pol-Potregime. Het gaat om relatief kleine aantallen.

Er is nagenoeg geen Thais boeddhisme in België. Ook het Chinees boeddhisme blijft marginaal.

lama kartaHet Tibetaanse boeddhisme heeft wel een brede aantrekkingskracht in België. In relatief korte tijd werden er drie Tibetaanse centra opgericht in Antwerpen, Brussel en Huy, waarin tot op de dag van vandaag het Tibetaanse boeddhisme wordt bestudeerd. Er verblijven permanent drie lama’s in België. Lama Karta*, die in de hele Benelux voordrachten en cursussen over het Tibetaanse boeddhisme geeft, al sinds 1987. Mede door zijn inzet beleeft het boeddhisme in België een sterke groei.

België kent een scheiding van staat en kerk. Inhoudelijk bemoeit de overheid zich niet met het uitoefenen van de verschillende godsdiensten of religies. Maar wel alle Belgen betalen, of ze het willen of niet, via de afdracht van belastinggeld mee aan het in standhouden van godsdienstige, religieuze en vrijzinnige stromingen.

Omgerekend betaalt elke Belg 56 euro per jaar aan wat door veel mensen als een persoonlijke beleving wordt gezien. Niemand in België is beter beschermd dan de bedienaren van de eredienst. Hun wedde en pensioen zijn verankerd in de grondwet. Ze kunnen nooit dakloos worden, gemeenten zijn verplicht priesters en andere voorgangers huisvesting te garanderen.

Critici wijzen ook op de rechtsongelijkheid. Door de schifting die de federale staat maakt bij de erkenning van de subsidieaanvragers, benadeelt ze andere groepen. Zoals Jehovagetuigen en mormonen, waardoor de staat haar neutraliteit zou verliezen.

In Nederland moeten boeddhistische organisaties hun eigen broek ophouden. Daar is de scheiding, overigens anders dan in het onderwijs, tussen kerk en staat compleet.

De BUN, de Boeddhistische Unie Nederland bijvoorbeeld, drijft geheel op vrijwilligers en is afhankelijk van eventuele giften en donaties en een bescheiden contributie van de leden.

Rooms-katholieke pastoors zijn in dienst van een parochie en voor hun inkomsten afhankelijk van wat er aan giften, erfenissen en schenkingen binnenkomt.

*Lama Karta is in het voorjaar van 2013 overleden.

Categorieën: Boeddhisme, Nieuws
Tags: , , , , , , , , ,

Ochtend- of avondeditie

We hebben een gratis mailinglijst.
Abonneer je op onze ochtend- of avondeditie

9 reacties op Belgische lama’s, zenmeesters en monniken, weg met de bedelnap

  1. Blinde Schildpad schreef:

    Brrr. Wat een griezelig idee.

  2. WDP schreef:

    “Niet alle boeddhistische organisaties zijn lid van de koepel.” Sinds 2005 vroeg Wat Dhammapateep Mechelen meermaals lidmaatschap dat nog steeds niet is toegestaan. Nochthans vertegenwoordigd hij meer dan 7000 boeddhisten en sympathisanten van de Theravada strekking. Zonder 1 frank subsidie van overheid of BUB.

    “Er zijn weinig etnische boeddhisten in België.”
    “Er is nagenoeg geen Thais boeddhisme in België.”

    Cijfers Buitenlandse zaken 2008: 2.834 Thais; schatting 2012: 3.500 Thais. Thais zijn overtuigde boeddhisten; samen met hun Vlaamse echtgenoten en andere verwanten gaat het om een groep van 7000 boeddhisten en sympathisanten die zich scharen rond hun boeddhistisch en cultureel centrum, Wat Dhammapateep in Mechelen.

  3. KP schreef:

    Er zijn in ieder geval heel wat Thaise Boeddhisten in Belgie. Bij meerdere bezoeken bij verschillende Tempels ( er zijn een viertal Thaise Tempels in Belgie), kon ik elke keer getuige zijn van veel aanwezige gelovigen. Op feestdagen lopen die aantallen in de honderden. Bij de wijding van de nieuwe Dhammakaya Tempel in Lede was dit zelfs meer dan 1.500 mensen. Bovendien slagen al deze Tempels erin hun organisatie te runnen zonder enige staatssteun. Dit zou onmogelijk zijn zonder een duidelijke en sterke achterban.
    met vriendelijke groet,

  4. Anne schreef:

    Ik ben nog steeds in schok hierover sinds Edel Maex zo vriendelijk was mij te voorzien van deze informatie.

  5. Josepine van de Waerden schreef:

    Wat slordig… Lama Karta is onlangs overleden

  6. Ujukarin schreef:

    Niets slordigs aan. Zoals bovenin duidelijk staat is het een repost uit 2012, met goede redenen.

    Mijn vijf frankskes:
    a) Als ik als Belgisch boeddhist zijnde wél uit mijn belastingcenten de Hindoes etc. gefinancierd zie worden maar niet de boeddhisten dan vind ik dat scheef. Dus ofwel voor allemaal afschaffen (en dat lijkt me het beste) ofwel toch ook maar als boeddhist eraan meedoen.
    b) Bijkomend punt is dat het de ‘eerlijke concurrentie’ handhaaft. Als pakweg een mindfulnesscursus bij de RK broeders en de Hare Krishnas 30 euri kost omdat ze puur de maaltijden vergoed moeten krijgen, en de boeddhistische tempel diezelfde cursus voor 150 euro moet aanbieden omdat hun stafleden i.t.t. die anderen niet van de overheid betaald krijgenm dan is dat ook enigszins scheef…

    Sukses met het hierop discussieeren/reflecteren,

  7. Joop Romeijn schreef:

    Soms ben ik het wel met Ujukarin eens, bv als het over Sri Lanka gaat, maar nu toch weer niet.
    Het ‘iedereen doet het’ is een slecht argument.

    M.i. goede argumenten tegen financieren van ‘boeddhisten’ (dat is: boeddhistische organisaties, wel wat anders):
    – Het principiële punt van scheiding van kerk en staat wordt ermee doorbroken.

    – Het werkt vaak ziekmakend (de technische term is: perverterend), en dat gevaar is groter naarmate de organisatie die geld kan krijgen, kleiner wordt.Twee voorbeelden:
    * Het lokt vriendjespolitiek uit, sommigen die wel en sommigen die niet (bv Thaise Tempel in België) kunnen profiteren van de pot
    * De organisatie gaat zich aanpassen aan de eisen die de financierende overheid stelt; in België doet kennelijk de BUB dat; ik kan even niet op de naam van hun Nederlandse zusterorganisatie komen.Interne discussies worden onderdrukt uit angst de subsidie te verliezen.

    – Het verzwakt de bereidheid van boeddhisten zelf iets voor hun boeddhistische organisatie over te hebben; en dan heb ik het niet over de individuele sangha maar over de landelijke koepel. Daar heeft men (in Nederland en om Ujukarin nog eens te citeren) zelf geen vijf frankskes voor over.

  8. ten cate schreef:

    Als de belgse staat over zou gaan tot staat steun aan ,de boedhistische zen meesters zoals we konden lezen. Dan zullen. de imams van de moskeë het zelfde vragen,en zou de staat ze weigeren,dan zal dat in strijd zijn met de gelijke rechten van de mens op belgs grond gebied. Geloof daarom niet dat het door gaat !

  9. Joop Ha Hoek schreef:

    Ten Cate, de Imans krijgen staatsteun, zoals u dat noemt.

Menu