Ik las laatst ergens over het maken van keuzes door fotografen, ik geloof in de VPRO-gids. Het ene onkruidje fotograferen ze wel, het andere, dat er vlak naast staat niet. Dat is waar. Toen ik nog persfotograaf en cameraman was maakte ik ook mijn eigen keuzes en opnamen. Alleen als er een regisseur in de buurt was werd ik aangestuurd maar was dan nog autonoom. Ik kon eigenlijk nooit echt verklaren waarom ik dat wel en dat niet fotografeerde of filmde.
Natuurlijk is het doel van beeldmaterieel om te informeren. Door mijn opvoeding, interesses en maatschappelijke inzichten liet ik veel dingen weg in foto’s en film. Ik fotografeerde liever arbeiders dan koningin Beatrix, hoewel ik haar ook maatschappelijk betrokken vond. Maar zij had een hele voorlichtingsdienst achter zich en de arbeiders niet. Met mijn beeldmateriaal probeerde ik het leven van mensen in oude wijken en omstandigheden vast te leggen en openbaar te maken. Je zou kunnen zeggen dat ik gekleurd door mijn achtergrond door het leven ging. Maar in het leven maak je ook keuzes, dat wel, dat niet.
Zelfs als ik die gekleurdheid opzij probeerde te zetten was ik niet neutraal.
Op een dag maakte ik een keuze om helemaal niet te fotograferen. Ik zal het vertellen. Van de redactie van een groot landelijk dagblad had ik opdracht gekregen een van oorlogsmisdaden beschuldigde man op te sporen en te fotograferen. De man was ondergedoken en er was geen beeldmateriaal van hem. Na een paar weken wist ik waar hij zat en ik volgde hem ongemerkt om op een juist moment te fotograferen. Dat moment kwam toen hij met zijn vrouw een wandeling ging maken in de duinen. Ineens dook ik met camera’s voor hem op, we stonden op een paar meter afstand van elkaar. We keken elkaar aan, zwijgend. Nog nooit te voor had ik iemand zo angstig gezien, zo verschrikkelijk bang.
Ik draaide me om en ging weg. Ik heb het nooit tegen iemand verteld. Nu, na al die jaren, word ik nog emotioneel door mijn gedrag van toen, in die duinen. Als persfotograaf was ik nalatig, ik had me ook nog nooit zo laten leiden door het gedrag van iemand. Ik kan ook niet goed verklaren waarom ik op dat moment de camera liet zakken. Dat ga ik ook nu niet doen. Sommige dingen zijn niet te beredeneren.
Moedig voorwaarts!
BIJSLUITER: het lezen van deze columns kan leiden tot groot geestelijk ongemak, woedeaanvallen, depressies, onbeheerst gedrag, angstaanvallen, maagzuur, zweten, ongeloof, twijfel aan eenieder, straatvrees, lange tenen en het geloof in het eigen gelijk. Bij de lezers. Scheldpartijen en een onbedwingbare drang om te reageren zijn waargenomen. Sommigen willen mij corrigeren. Of bedanken. Of prijzen. De drang om in verzet te komen is waargenomen, het abonnement op te zeggen. Sommigen besluiten de krant niet meer te lezen, of te boycotten. Er kwaad over te spreken. Te janken of te vloeken. De straat op te gaan om te demonstreren maar niet weten waartegen. Het boeddhisme de rug toe te keren. Of aan de drugs te gaan. En zo gaat het maar door.