Het jaar 2021 – dag 320 – Mary

Een paar dagen geleden keek ik naar de Noorse documentaire The Painter and the Thief. Te zien is hoe de in Noorwegen wonende en werkende Tsjechische kunstenaar Barbora Kysilkova vriendschap sluit met de dief van een van haar schilderijen uit een galerie, Karl-Bertil Nordland, een drugsverslaafde.

De politie heeft de twee gestolen schilderijen nooit gevonden. Er zijn camerabeelden waarop te zien is hoe twee mannen met de opgerolde doeken met een touw er omheen de galerie verlaten. Een ervan is Bertil. Barbora maakt tijdens de rechtszitting contact met hem, zij ziet in hem meer dan de dader, een mens. Hij vertelt dat ze de schilderijen meenamen omdat ze zo mooi zijn. Er ontstaat een contact tussen de drugsverslaafde en de kunstenaar. Hij:  Een traumatische jeugd, een vlucht in alcohol en drugs. Zij: Mishandeld door een gewelddadige ex. En dan ontvouwt zich die onwaarschijnlijke vriendschap tussen de schilder en de dief. Terwijl zij hem in haar atelier portretteert, leert hij haar beter kennen. Je ziet het aanvankelijke ongemak bij de drugsverslaafde, de dief. Zij is vol vertrouwen, er groeit een onvoorwaardelijke vriendschap tussen de twee. Meer nog, hij wordt haar muze.

Er is een ontroerend moment in de documentaire als Bertil het door Barbora gemaakte portret van hem voor de eerste keer ziet. In al zijn weerloosheid is een in de kern integer mens te zien op dat doek, zij kijkt dwars door de drugs,  alcohol en criminaliteit heen. Het gezicht van Bertil is een en al kwelling als hij het doek ziet, het is zo integer en puur geschilderd. Hij is sprakeloos en daarna huilt hij minutenlang. Niemand heeft hem ooit zo kwetsbaar gezien, zegt hij.

Ik was zwaar geëmotioneerd door de documentaire, de vriendschap die veel meer is dan vriendschap. Een mens zien, zoals ook de boeddhistische geestelijke verzorgers die zien: een gedetineerde is meer dan zijn daad. Maar ook door de persoon Barbora.

Barbora lijkt uiterlijk op Mary, de dochter van mijn beste vrienden, die in de augustusmaand twintig jaar geleden in een donkere nacht met haar brommertje op een fietspad stierf. Ik schrok toen ik haar zag, dat grote verlies, maar was ook gelukkig, al klinkt dat mogelijk gek, om Mary in de persoon van Barbora te zien. Ze was zo dichtbij.

Moedig voorwaarts!

BIJSLUITER: het lezen van deze columns kan leiden tot groot geestelijk ongemak, woedeaanvallen, depressies, onbeheerst gedrag, angstaanvallen, maagzuur, zweten, ongeloof, twijfel aan eenieder, straatvrees, lange tenen en het geloof in het eigen gelijk. Bij de lezers. Scheldpartijen en een onbedwingbare drang om te reageren zijn waargenomen. Sommigen willen mij corrigeren. Of bedanken. Of prijzen. De drang om in verzet te komen is waargenomen, het abonnement op te zeggen. Sommigen besluiten de krant niet meer te lezen, of te boycotten. Er kwaad over te spreken. Te janken of te vloeken. De straat op te gaan om te demonstreren maar niet weten waartegen. Het boeddhisme de rug toe te keren. Of aan de drugs te gaan. En zo gaat het maar door.