Als journalist verkeer je regelmatig in situaties waarin je helemaal niet wilt zijn en/of het niet mee eens bent. Het vak eist dat je blijft en luistert om de lezer, luisteraar of kijker denkbeelden en handelingen mee te geven van een ander. Ik zag dat deze week in een programma over haat van de Evangelische Omroep (EO), gepresenteerd door de journalist Johan Eikelboom.
Een Rotterdamse man die moslims haat en brievenbakjes in zijn kamer heeft staan in de kleuren van de Nederlandse vlag en grote foto’s aan een deur heeft hangen van een afgebrande moskee, proostte met de verslaggever op zijn eigenschap. De verslaggever nam het flesje bier aan, dronk ervan, maar proostte niet terug. In de uitzending zei de journalist zelf niet te haten. Is haat een keuze of overkomt het je, is het thema van de vierdelige serie.
Een deskundige legde uit dat je mensen en groepen kunt haten. Haat komt voort uit het idee niet gehoord te worden. Eikelboom sprak in Groningen met een man waarvan het hele huis door de aardbevingen ten gevolge van de gaswinning in puin lag en niet gehoord wordt door ‘Den Haag’. Hij kreeg een aanbod van 1500 euro om de boel weer op te knappen. Groningse haat uit zich anders dan Rotterdamse haat. De Groninger is een ingetogen hater, hij wil zijn huis terug, zijn leven. De Rotterdammer maakt van zijn hart geen moordkuil en haat openlijk. Hij is bang dat de islam zijn vrijheid aantast, hem onderdrukt. Dagelijks ziet hij de veroorzaker van zijn haat in zijn omgeving, in een Rotterdamse nieuwbouwwijk. Hij bezorgt er De Havenloods, een gratis huis-aan-huis-krant en stopt die ook bij de medelanders, zoals een vrouw in deze aflevering Nederlanders die ze als vreemden beschouwt noemde, in de bus. Ook een hater moet eten.
Haat is volgens mij niet te benoemen, heeft vele gezichten. Ik heb als verslaggever uitingen van haat meegemaakt tijdens de zogenaamde Turkenrellen in de Afrikaanderbuurt in Rotterdam. Toen de ene groep arbeiders huizen vernielde en stenen wierp naar de andere. De haat uitingen duurden een paar dagen, toen was het ogenschijnlijk over.
Ook boeddhisten haten, kijk maar naar Birma waar ze andersdenkenden over de kling jagen. Haat ik niet omdat mijn omstandigheden dat niet nodig maken? Kan ik me trainen in nooit haten? Het is dapper van de EO die mechanismen zichtbaar te maken.
Moedig voorwaarts!
BIJSLUITER: het lezen van deze columns kan leiden tot groot geestelijk ongemak, heimwee naar Chef, de Kloosterbunker, Bunkerstad, woedeaanvallen, depressies, onbeheerst gedrag, angstaanvallen, maagzuur, zweten, ongeloof, twijfel aan eenieder, straatvrees, lange tenen en het geloof in het eigen gelijk. Bij de lezers. Scheldpartijen en een onbedwingbare drang om te reageren zijn waargenomen. Sommigen willen mij corrigeren. Of bedanken. Of prijzen. De drang om in verzet te komen, het abonnement op te zeggen- wat niet kan. Sommigen besluiten de krant niet meer te lezen, of te boycotten. Er kwaad over te spreken. Te janken of te vloeken. De straat op te gaan om te demonstreren. De politiek de rug toe te keren. Of aan de drugs te gaan. Kwaad spreken over Feyenoord. Breken met de familie. Het haten van planten en groenten. Aantijgen of beschuldigen. Het stopzetten van gedachten. Sprookjes verwerpen. Houden van Donald Trump. Sommigen voederen geen vogels meer. Of gaan de redactie stalken en bedreigen. Of geloven niet meer in Sinterklaas.
