Dit weekeinde werd bekend dat de International Association of Judges (samen met het Internationaal Strafhof) is genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede. Oud-raadsheer en vertegenwoordiger van het IAJ in Nederland Tijn van Osch sprak er woensdagavond over in het radioprogramma Dit is de Dag. Hij ziet de nominatie als een erkenning van het belang van onafhankelijke rechtspraak. Van Osch: ‘Het recht zit op een glijdende schaal naar beneden, dus het is goed dat we een duwtje omhoog krijgen.’
Wie er genomineerd zijn voor de Nobelprijs voor de Vrede is over het algemeen een goed bewaard geheim. Maar soms lekt er iets uit… Afgelopen weekeinde werd een van de genomineerden bekend: rechters. Iets preciezer: de International Association of Judges. Oud-rechter Tijn van Osch zit namens Nederland in de organisatie. “Het recht zit op een glijdende schaal naar beneden, dus het is goed dat we een duwtje omhoog krijgen”, zegt hij in Dit is de Dag.
Sommige winnaars van de Nobelprijs voor de Vrede krijgen hem omdat het goed gaat, maar anderen krijgen hem juist als een soort hart onder de riem. Mochten de rechters hem winnen, vallen ze volgens Van Osch ook in deze categorie: “We zitten niet in een tijd dat alles heel soepel loopt. Zowel nationaal als internationaal staat de rechtstaat onder druk. Dat kun je in allerlei landen zien. Dat gaat soms heel ver: bedreiging van rechters, ontslag van rechters, disciplinaire maatregelen. Het kan ook subtieler gaan, maar het betekent sowieso dat rechters niet meer de rechtvaardige beslissingen kunnen nemen.”
Democratie
Van Osch wijst op een groot aantal landen waar de rechtspraak onder druk staat, bijvoorbeeld Niger en Turkije, maar ook Polen, waar tuchtprocedures tegen rechters werden ingesteld. “In staten waar de rechtstaat geen warm hart wordt toegedragen, wordt bijvoorbeeld gezegd dat ze zich niet hoeven te houden aan de beslissingen van niet-gekozen rechters. Daar denken ze dat democratie betekent dat de meerderheid beslist, maar de meerderheid kan alleen beslissen als de zwakkeren beschermd worden”, zegt de oud-rechter.
Vertrouwen
In Nederland is het vertrouwen in de rechtstaat best groot, zegt Van Osch. “In alle onderzoeken blijken we heel hoog te scoren, dus dat is mooi”, zegt hij. Toch vindt hij uitspraken als ‘D66-rechters’ door Geert Wilders niet fijn: “Het erodeert het vertrouwen, terwijl mensen vertrouwen moeten hebben in de rechter en het instituut. Rechtstaat is uiteindelijk gebaseerd op vertrouwen. Als dat er niet is, worden onze uitspraken betekenisloos.”
Kijk en beluister hier het interview met Van Osch.
J. Benjamin. zegt
Een goede beschrijving door dhr. Tijn van Osch over de betekenis van een prijs. Dat het vertrouwen van de mensen in de rechtstaat groot is, is natuurlijk mooi om te lezen.
Vervolgens wordt er (terecht) gewezen op de negatieve feiten die een groeiende druk uitoefenen op die rechtstaat, inclusief de ontluisterende uitspraken van bv. Wilders. Maar dan mis ik nog een andere kant: zeker, het wordt rechters moeilijker gemaakt in deze steeds guurdere wereld; maar ook in zowel vroeger tijden als nu, is er sprake van klasse justitie, en dat schaadt grote groepen mensen die dit moeten ondergaan. Het is vaker onomstotelijk aangetoond dat dit een feit is. Mijn probleem met dit stuk is,, dat hier ( zoals meestal) met geen woord over wordt gerept, waardoor wat wél wordt geduid voor mij geen waarde meer heeft. Problemen benoemen zonder zelf óók in de spiegel te kijken doet opnieuw een schep onrecht bovenop het reeds gedane leed aan hen die dit onrecht ondergingen, en daarmee wordt dit artikel voor mij ongeloofwaardig.