Spelen volgens de regels of spelen met de regels? Beeldspreken en buikspreken over het onuitsprekelijke verschil tussen weten en niet-weten.

 

Wat is niet-weten? Is het zen? Onzin? Boeddha? Mara? Maya?

Is niet-weten wijsheid? De wijsheid zonder wijsheid? De wijsheid voorbij alle wijsheid? De kennis zonder leraar?

Is niet-weten een tussenstadium op weg naar nirwana? Een valkuil op weg naar nirwana? Een verschijningsvorm van samsara?

Is niet-weten de donkere nacht van de ziel in afwachting van het moment dat de mystieke godheid zich op zijn eigen tijd op zijn eigen wijze onthult? Is het een vloek van god, een duivelse verleiding?

Is niet-weten de hoogste waarheid, een transcendente werkelijkheid die iedere dualiteit overstijgt, de non-dualiteit, het absolute, de bron, het ene?

Is niet-weten agnosticisme, relativisme, pragmatisme, structuralisme? Is het de limiet van subjectivisme, het toppunt van postmodernisme?

Is niet-weten twijfelzucht? Scepsis? Epoche, het voor onbepaalde tijd opschorten van het oordeel? Is het ataraxia, de onverstoorbaarheid van de scepticus?

Is niet-weten existentialisme, anarchisme, stoïcisme? Fatalisme, nihilisme, obscurantisme, anti-intellectualisme?

Is niet-weten een vlucht in onwetendheid, onverantwoordelijkheid, defaitisme, immoraliteit, chronische onvolwassenheid? Is het een pose, uitsloverij, egotripperij?

Is niet-weten een levenshouding, een omgangsideaal of een managementstijl met het accent op openheid, onbevangenheid, bescheidenheid, vriendelijkheid en mededogen?

Is niet-weten een vorm van dementie, een neurose, vervreemding, verdwazing, een geestesziekte, een autistische fiep, een noodkreet van een dolende ziel, een roep om geestelijke bijstand en houvast, een herderscomplex, een verlosserscomplex, een minderwaardigheidscomplex?

Is niet-weten een antwoord op elke levensvraag? Een panacee voor de problemen van alledag? Een leidraad voor radelozen?

Is niet-weten een spirituele of althans geïnspireerde vorm van cognitieve therapie zoals het Werk van Byron Katie, de autolyse van Jed McKenna?

Is niet-weten vrijdenkerij, veeldenkerij, dwarsdenkerij, omdenkerij, niet-denkerij? Is het een mes om al je gedachten bij de wortel af te snijden?

Is niet-weten een onbalans tussen hoofd en hart, een teveel aan jnana of een tekort aan bhakti misschien?

Is niet-weten het onkenbare bewustzijn zelf, de stilte, de leegte? Is het onvoorwaardelijke, egoloze, grenzeloze liefde?

Is niet-weten het totaal andere, het numineuze, het mysterie, het onzegbare, het onkenbare?

Is niet-weten een einde aan het lijden? Een bron van lijden? Een bron van inkomsten? Een bron van ergernis? Een bron van vermaak?

Niet-weten is voor iedereen wat anders. Ik kan voor niemand anders spreken.

Van mij mag iedereen doen wat hij wil met het woord niet-weten, en met welk woord dan ook. Iedereen doet dat ook, of het van mij mag of niet.

Van mij mag iedereen claimen dat zijn niet-weten het enige ware niet-weten is. Sommigen doen dat ook, of het van mij mag of niet. Zelf claim ik niks, dit ook niet, al zou ik van mezelf best mogen.

Voor mij is niet-weten een wegwerpwoord om de onvoorstelbare en (tot nog toe) onomkeerbare verandering in mijn denken mee aan te duiden die mij tien jaar geleden ongevraagd en onvoorzien is overkomen – niet geleidelijk maar plotseling, of je een zee leeggooit – en die zich niet onder woorden laat brengen, ook niet als niet-weten, of agnose, of dwijsheid, of wat dan ook.

Onder woorden brengen zou het einde ervan zijn, voel ik, een vlinder prik je niet op. Zwijgen doet het ook geen recht, en zo ontstaat vanzelf het spel van balletjes opgooien en weer wegslaan, met als resultaat de ene reeks dwaalteksten* na de andere, nu deze van ‘honderd’ metaforen weer.

Als je aan het einde van deze serie weet wat ik met niet-weten bedoel, ben ik te duidelijk geweest – en anders te onduidelijk.

Invullen maar.

 

* dwaaltekst: tekst die het levende niet-weten demonstreert

 

zen is alles uitvegen

 

 

Categorieën: Hans van Dam
Tags: , , , , ,

Ochtend- of avondeditie

We hebben een gratis mailinglijst.
Abonneer je op onze ochtend- of avondeditie

Reageren is niet meer mogelijk

Menu