“Nirwana, leven en dood zijn bloemen van de verbeelding.”

(Zhangzhou Xiucai)

En zo, beste passagère, heeft de Perongelukexpress na de nodige vertragingen, ontberingen, ontremmingen en ontsporingen in het schier eindeloze Niemendal dan toch zijn bestemming bereikt: Nirwana (Nibbana zegt de allochtoon, Narwana de autochtoon, Narrenwaan de cartoon)—de laatste tussenstop vóór het terminale Parinirwana, dat op voorspraak of zonder tegen- of inspraak van de Gelijkste1 uitsluitend toegankelijk is voor de gevallen prins2 zonder carnaval3 Gautama B. zelf, Zelf of niet-zelf4 en voor zijn niet minder uitgedoofde3 buddhies uit verleden, toekomst en heden mits driewerf overleden, want verschil moet er zijn, ook in het ongedifferentieerde.

Dit voertuig rijdt per ongeluk expres niet verder en ook niet terug, maar zal ter plaatse ontmanteld worden. Daarom wordt iedereen verzocht hier uit te stappen met achterlating van alle bagage, en in te checken in het Kaartenhuis, de enige accommodatie in heel Op- en Neerwana, waarin voor koffers geen plaats is maar voor kaffers5 en keffers6 des te meer— voelende wezenlozen zonder onderscheid zoals u en ik, vossen, ossen, honden en andere uit de rails gelopen boeddha’s—allemaal van harte welkom, want onverschil mag er zijn, ook in het gedifferentieerde.

Intussen serveert het Kaartenhuis heerlijke lichtverterende kletskoeken ter versterking van de noodwendige mens en claimt ook in andere opzichten beter op uw wederkomst te zijn voorbereid dan bij eender welke eerdere incarnaties, talrijk als de zandkorrels van de majeustueuze Dinges. Zo wordt het dak van het Kaartenhuis onophoudelijk hersteld, heeft uw onverheven heergast ons onophoudelijk verzekerd, want alle gezegenden komen van boven of van bovenskamers, daar wil hij vanaf zijn, en dat gaat niet altijd van een leien dakje.

Sowieso is er weinig reden tot gemekker, want voor pelgrims, asielzoekers en andere reislijders staan vanaf morgen trappelvoeten, benenwagens, stoklorries en schietstoelen klaar, met en zonder wielen, voor naar keuze de bestijging, ontstijging, ophoging, afgraving, afdaling, ondermijning, omcirkeling of blote contemplatie van naar keuze de of het heilige Makke—de zomer komen we dus ook wel weer door.

Was getekend,

Ahumba Sans Dhamma

Joker bij kaartenhuis

Naschrift

Het citaat waarmee deze tekst opent is de slotzin van het prachtige verlichtingsgedicht van de Chinese ch’anmeester Zhangzhou Xiucai (Chosetsu Shusai):

In alle werelden schijnt hetzelfde licht.
Wijzen en dwazen, ieder schepsel is al thuis.
Waar gedachten niet blijven hangen is alles helder.
Wie zijn zintuigen of geest volgt, rent rond in een dichte mist.
Wie het zoekt in soberheid vergroot zijn onrust.
Wie de waarheid wil bezitten, grijpt ernaast.
Aardse zaken bezoedelen niemand.
Nirwana, leven en dood zijn bloemen van de verbeelding.7

Zoek je blijvende helderheid dan is het te hopen dat ook de krachtige gedachten van Zhangzhou niet in je blijven hangen.
Is het je om het even dan is het mij om het even.

Noten

  1. De Gelijkste: De historische boeddha is volgens veel boeddhistische leerscholen geen god maar mens en mensgelijk. Niettemin wordt hij dikwijls de Verhevene genoemd, met een hoofdletter, en worden de aan hem toegeschreven maar onveranderlijk postume werken gelezen als goddelijke openbaringen. “Evam me sutam, aldus heb ik gehoord.” Mij is het om het even.
  2. Gevallen want dood. Verder was Gautama oorspronkelijk een prins, maar heeft hij de aardse troon zo snel hij kon verruild voor de hemelse, die door krabbelaars unaniem hoger wordt aangeslagen. Omhooggevallen dus. Mij is het om het even.
  3. Nirwana = uitgedoofd, onthecht; vandaar ook ‘zonder carnaval’. Veel boeddhisten schuwen aardigheden en streven hartstochtelijk naar onthechting. Critici noemen het quïetisme. Mij is het om het even.
  4. Of parinirwana nou anatman of misschien toch het ultieme zelf of beide of geen van beide is of dat het onheilzaam is om je over deze kwestie te buigen—daarover zijn de geleerden het weer eens niet eens. Het Nederlandstalige lemma Parinibbana en het Engelstalige lemma Parinirvana in de Wikipedia evenmin. Je kunt het ook niet een, twee, drie zelf nagaan; uit parinirwana is immers nog nooit iemand teruggekeerd, per definitie niet, of het moet na een bijna-dood-ervaring van een helemaal-verlichte zijn, of samsara moet niet alleen nirwana maar ook nog eens parinirwana zijn, of wijzelf moeten al bij leven Dát zijn (Tat tvam asi), afijn. Mij is het om het even.
  5. Kaffer in de zin van zondaar op het achtvoudige pad, en wie is dat nou niet. Van het christendom zijn we hoegenaamd of zogenaamd verlost, maar de zonde hebben we via de oosterpoort weer binnengesmokkeld en de heilige heet nu een boeddha of een arahant, of was dat nou een plant, of was het nou een vlinder, of was het Zhuang Zi, ik weet het effe nie, afijn. Mij is het om het even.
  6. Keffer als in de canonieke maar dubieuze vertaling van de eerste koan van de Poortloze Poort: “Heeft een hond de boeddhanatuur?” “Nee.” Dit is het soort gedachten dat de koffer van menig bodhisattva al vóór zijn intreding doet uitpuilen. Mij is het om het even, maar kruien moet je zelf.
  7. Zen and Zen Classics Volume Four: Mumonkan, Case XXXIX Ummon and a Mistake, R.H. Blyth, Hokuseido Press 1966, p257

 

Dit is de laatste dwaaltekst van De Perongelukexpress en de eerste van Een Kaartenhuis, een reeks metaforen voor niet-weten.

 

Categorieën: Hans van Dam
Tags: , , , , , ,

Ochtend- of avondeditie

We hebben een gratis mailinglijst.
Abonneer je op onze ochtend- of avondeditie

Reageren is niet meer mogelijk

Menu