“Weet je dat mijn spirituele gesprekspartners, de goeroes met al hun vermeende talenten, voornamelijk  met zichzelf bezig zijn. Het lijkt wel alsof de buitenwereld voor hen niet bestaat.”

Een keer in de zoveel tijd heb ik uitgeefoverleg met een collega van een andere krant. We lachen wat af als we onze dagelijkse persoonlijke en journalistieke ditjes en datjes de revue laten passeren. We schuwen geen enkel onderwerp: de valkuilen in de journalistiek, de zeurpieten, de Bewakers van Organisaties die menen het verkeer handmatig te moeten regelen terwijl er al verkeerslichten staan op dat kruispunt die de verkeersstroom ordenen, nepleraren en valse profeten,  paarden en natuur komen aan de orde en veel mooie en lieve dingen.

Hoe is dat in jouw wereld, vroeg de andere uitgever aan mij, onderwijl een hap mie naar binnen werkend. Met die ‘wereld’ bedoelt hij het boeddhisme.

Weet je wat, repliceerde ik, je moet jouw spirituele gesprekspartners eens vragen hoe de maatschappij er uit zou zien als ze er niet waren. Heeft hun spirituele gedoe voor veranderingen gezorgd? De andere uitgever keek mij bezorgd aan. Kan je dat zomaar vragen? Ja hoor, antwoordde ik nogal hovaardig en niet luisterend naar dat stemmetje in mij dat brulde: Wie ben jij om anderen de maat te nemen.

Ik ben eens na gaan denken over wat mijn collega zei. In hoeverre hebben al die boeddhistsiche stromingen, groeperingen en sangha’s en ook al die duizenden loslopende boeddhisten in Nederland en België voor een verandering van en in ons maatschappelijk bestel gezorgd. Ik weet het niet. Hoe zou de wereld er uit zien als Jezus nooit was geboren? Ik weet wel dat er mensen zijn in wiens voetsporen ik graag zou willen treden, zoals Mandela, Ghandi, Marten Luther King en ook wel de Boeddha. Maar hoe zou de wereld eruit zien als Boeddha nooit was geboren?

Ik ben geen boeddhist, wel een volger van de dhamma, de leer van de Boeddha. Al weer een tijdje. Ben ik zelf veranderd door de beoefening, het zitten, het jarenlang in afzondering leven? Heb ik mijn partner, gezin, familie, buren, collega’s, werkgever, de zwervers op straat, de criminelen met wie ik omging, gelukkiger gemaakt. Hebben ze een beter leven nu ik een dhamma-volger ben geworden. Ik denk het niet. In mijn uitingen naar anderen toe ben ik nog steeds dezelfde. Ook vroeger, toen ik nog niet praktiseerde, wenste ik al iedereen een lang en gelukkig leven toe. Zo geleerd van mijn ouders. En ik gaf weg wat ik te missen had.

Toen ik pas het pad volgde, begon ik ook te mediteren. Het was een vreugdevolle maar ook verschrikkelijke tijd. Vreugdevol omdat ik in een sangha terecht kwam, met gelijkgestemden optrok en van mijn leraar uitleg kreeg over de Boeddha en zijn leer. Verschrikkelijk omdat ik in meditatie vreselijke visioenen kreeg, diep weggestopte nare herinneringen weer boven kwamen, vaak gerelateerd aan mijn  werk als politieverslaggever. Monniken adviseerden mij een tijdje met mediteren te stoppen, voordat ik matteklap werd. Maar ik zette door en kwam vanuit die blaartrekkende- en koude hellen weer op mijn voeten terecht. Ik had het gevoel alsof ik een lange retraite achter de rug had. Zo zuiverend en leerzaam ook. Ik vond mijn ware aard, als die al bestaat. Ik ben er zelf gelukkiger door geworden.

Maar de vraag blijft: maken boeddhisten anderen gelukkig? Wat voor waarde heeft het om je tijdens een straatretraite een paar dagen onder zwervers te mengen, brood en soep met hen te delen, terwijl je weet dat er thuis een warme douche, een heerlijk bed en eten wachten.

Misschien mag ik de vraag niet eens stellen. Toch doe ik dat wel eens tijdens een interview. Maar ik heb er nog nooit een voor mij bevredigend antwoord op gekregen. Is de kwestie een koan? Ik geloof dat president Kennedy eens heeft gezegd: Vraag niet wat de samenleving voor jou kan doen, maar wat jij voor de samenleving kan doen. Ik weet dat ik onder boeddhisten niet helemaal alleen ben in het stellen van de vraag. Jules Prast, die voor het BD prachtige teksten schrijft, riep vorige week boeddhisten op iets te doen aan al dat geweld in Syrië. ‘Zitten, ademen, toelaten, niet veroordelen, ik ken het procedé, maar wanneer ik mijn kruintje omhoogtrek en mijn kin naar binnen, dan moet ik oppassen dat ik niet ga kokhalzen voordat ik goed en wel begonnen ben. Dus, ben ik eigenlijk wel een goede zenboeddhist’, vroeg hij zich af.

Boeddha Dagobert Duck commercie in het boeddhismeSoms denk ik wel eens dat ik maar Heilssoldaat moet worden, die doen tenminste wat.

Moge iedereen gelukkig zijn, en met name jij.

 

Categorieën: Joop Hoek, Columns
Tags: , , , , , , , , , , ,

Lees ook:

Ochtend- of avondeditie

We hebben een gratis mailinglijst.
Abonneer je op onze ochtend- of avondeditie

9 reacties op Maken boeddhisten anderen gelukkig?

  1. Helma Ton schreef:

    + 1

  2. Henk Molenaar schreef:

    Ik denk niet dat spiritualiteit draait om het converteren van anderen of je omgeving. Omdat boeddhisme een mystieke traditie is gaat het alleen over jezelf, eerste persoon enkelvoud.

  3. Ujukarin schreef:

    De partners hebben gelijk. Als je boeddhisme (nog) niet geëngageerd is, en niet leidt tot Metta en Karuna in aktie in je dagelijks leven, heeft het boeddhisme je nog onvoldoende getransformeerd.
    Maar hecht niet aan die Metta en Karuna alsof jij anderen zou moeten veranderen in zichtbare vorm, dan krijg je weer een boemerang-effekt. Alleen maar op je kussentje de anderen gelukkig ‘wensen’ is onvoldoende, net zoals JFK zei moet er ook iets geDAAN worden met die intenties door jouzelf…

    With folded palms,

  4. Petra Hubbeling schreef:

    Bearing Witness, Not-knowing en Loving Action. De 3 leefintenties van de Zen Peacemakers en juist met de laatste kunnen we het verschil maken.

  5. Henk Molenaar schreef:

    Je kunt zelf een prettiger mens worden, dat is erg fijn voor jezelf en je omgeving. Maar het vanuit je eigen (vaak beperkte) perspectief ‘goed’ willen doen en daarmee jou normen opleggen (forceren) kan zelfs aan het geweldadige grenzen.
    Dus vredevol leven is ook in gelijkmoedigheid accepteren wat is. Beter is misschien gewoon doen wat er gedaan moet worden, zonder een enkel concept, doel of verwachting.

  6. Ujukarin schreef:

    Hoi Henk,

    Dat bedoelde ik ook met “hecht niet aan die Metta en Karuna alsof jij anderen zou moeten veranderen in zichtbare vorm”, dan wordt het mogelijk zelfs forceren. Maar doen-wat-gedaan-moet-worden gaat voor de meeste boeddhisten die ik ken, en soms zelfs leraren van andere sanghas, écht verder dan wat we nu met zijn allen presteren. Metta en Karuna eisen AKTIE van mij en elke andere serieuze boeddhist, door o.a. werken aan gelijkere inkomensverdeling en rechtvaardiger kansen voor een ieder op een goede toekomst inclusief behoud van milieu. Met natuurlijk daarbij steeds meldend dat geld (alleen) níet gelukkig maakt natuurlijk daarvoor zijn we juist spiritueel bezig, “There is enough on the world for everyone’s need but not for everyone’s greed”…

    With folded palms,

  7. Edel Maex schreef:

    Joop

    Als ik mezelf even mag citeren

    En dan staan we weer op van ons kussen en stappen we weer de wereld in van doen en weten en overleven. daar staan we dan: meer open, kwetsbaarder, vriendelijker, onzekerder, op een bepaal- de manier ook sterker, met meer moed, ‘de moed tot het onmogelijke’. Vooral bewuster van het lijden om ons heen en binnen in ons, dieper geraakt, met meer besef van de tragische dimensie van het leven en tegelijk met een diepe warmte te midden van die tragiek. Want ‘dit is de plaats van hen die zich eeuwig zullen blijven inzetten’.

    Is dat een bevredigend antwoord? Laat ons hopen van niet. Anders zitten we weer in onze cocoon.

    Edel

  8. Sjoerd schreef:

    Joop,
    Jouw vraag en het verhaal over jouw eigen zoektocht ontroeren mij.
    Geef je niet zelf het antwoord op jouw vraag in jouw verhaal over hoe jij jouw “ware aard” ontdekte in jouw proces van meditatie en loslaten?
    De gelegenheid daarvoor werd jou door monniken geboden die al op weg gegaan waren.
    Als jij, vanuit jouw gelukkiger zijn, anderen weer kunt inspireren, wordt de dharma als een olievlek op het water.
    Boeddhistisch of niet-boeddhistisch, wat maakt het etiket uit?

  9. Ruurd schreef:

    Ik ben bang van Boeddhisten (en andere mensen) die aan zichzelf werken met in het verre achterhoofd dat dit de wereld beter zou maken. Verlichting is niet bereikbaar, en dus strandt wie zo begint ergens halverwege de route en kan dan zo maar ineens een onhandelbare op zichzelf gerichte navelstaarder blijken – excusé le mot. Ik ken ze wel, een hele reeks zelfs. Een systematisch bijproduct, en intrinsiek risico van b.v. ZEN.
    Gewoon beginnen met de universele en in ons als sociaal dier ingebakken waarden van samen delen, er zijn voor elkaar, oprechte betrokkenheid. Dat vergt zo veel van je, dat jouw persoonlijke vervolmaking er ongetwijfeld een gevolg van is. ……..